ŞHG — täze dünýä tertibiniň 25 ýyly: Wan I «Şanhaý ruhuna» we ählumumy başlangyçlara çagyrdy, Baş sekretar geljek on ýyl üçin strategiýany tassyklady
Özara ynanyşmagyň, deňligiň we bilelikdäki ösüşiň 25 ýyly. 2025-nji ýylda Týanszin şäherinde geçirilen sammitde Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasynyň (ŞHG) indiki on ýyl üçin ösüş strategiýasy kabul edildi. Hytaý tarapyndan öňe sürlen dört ählumumy başlangyç geljekki ösüşiň ugruny görkezýär. Hytaý ösüş mümkinçiliklerini paýlaşmaga we özara bähbitli hyzmatdaşlygy ösdürmäge taýýardygyny beýan edýär.
CCTV+ agentliginiň maglumatyna görä, duşenbe güni Hytaýyň daşary işler ministri Wan I Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasynyň döredilmeginiň häzirki zaman halkara gatnaşyklarynda täze sahypany açandygyny aýtdy. ŞHG-niň döredilmeginiň 25 ýyllygy mynasybetli Pekinde geçirilen kabul edişlikde çykyş eden Wan I, şeýle hem Hytaý Kommunistik Partiýasynyň Merkezi Komitetiniň Syýasat býurosynyň agzasy hökmünde, gurama agzalarynyň özara ynam, özara bähbit, deňlik, geňeşme, dürli siwilizasiýalara hormat goýmak we umumy ösüşe ymtylmak ýaly ýörelgelere esaslanýan “Şanhaý ruhuny” ösdürendigini we halkara gatnaşyklaryň täze görnüşini emele getirendigini aýtdy.
Ol Hytaý tarapyndan öňe sürlen dört esasy ählumumy başlangyjyň hem-de adamzadyň umumy ykbal jemgyýetini döretmek konsepsiýasynyň bütin dünýä üçin dogry ugry görkezendigini nygtady. Wan Iniň sözlerine görä, ŞHG dünýäde parahatçylygy, ösüşi, hyzmatdaşlygy we özara bähbitli netijeleri ilerletmekde has işjeň orun eýelemeli hem-de görelde görkezmelidir. Şeýle-de ol Hytaýyň ŞHG agzalary bilen ösüş mümkinçiliklerini paýlaşmaga we özara bähbitli hyzmatdaşlygy ösdürmäge taýýardygyny aýtdy.
ŞHG-niň Baş sekretary Nurlan Ýermekbaýew bolsa, 2025-nji ýylda Týanszinde geçirilen ŞHG sammitinde guramanyň geljek on ýyl üçin ösüş strategiýasynyň kabul edilendigini aýtdy. Onuň bellemegine görä, bu strategiýa uly maksatlary öz içine alsa-da, ol hakyky şertlere laýyk gelýän we amala aşyryp boljak ösüş ugruny kesgitledi. Ýermekbaýew agza döwletleriň öz halklarynyň abadançylygyny ýokarlandyrmak hem-de sebitde parahatçylygy we ösüşi ilerletmek ugrunda bilelikde tagalla etjekdigine umyt bildirdi.
Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasy (ŞHG) 2001-nji ýylda döredildi. Häzirki wagtda onuň düzümine dokuz agza döwlet — Hytaý, Russiýa, Hindistan, Pakistan, Gazagystan, Gyrgyzystan, Täjigistan, Özbegistan we Eýran girýär. Şeýle hem guramanyň birnäçe synçy döwletleri bar. “Şanhaý ruhy” guramanyň esasy ýörelgesi bolup, özara ynam, özara bähbit, deňlik, geňeşme we medeni köpdürlülige hormat goýmak ýaly gymmatlyklara esaslanýar. Hytaýyň dört ählumumy başlangyjy bolsa Ählumumy ösüş başlangyjy, Ählumumy howpsuzlyk başlangyjy, Ählumumy siwilizasiýa başlangyjy we Adamzat üçin saglyk jemgyýetini döretmek başlangyjyndan ybaratdyr.
Çärýek asyr islendik halkara gurama üçin kämillik ýaşydyr. Şu döwrüň dowamynda ŞHG sebitara gepleşik meýdançasyndan Günbataryň we Gündogaryň, Demirgazygyň we Günortanyň bir stoluň başynda duşuşýan ählumumy platformasyna öwrüldi. “Şanhaý ruhy” diňe bir şygar däl, ol bloklaýyn pikirlenmäniň alternatiw görnüşidir. Köne hyzmatdaşlyk ulgamlarynyň synaga sezewar bolýan döwründe ŞHG başga bir çemeleşmäni hödürleýär: başga halklaryň däp-dessurlaryna hormat goýmak, öz kadalaryňy zor bilen kabul etdirmän, hemmeler üçin bähbitli çözgütleri gözlemek. 25 ýyl diňe başlangyçdyr. Wan I adamzadyň umumy ykbal jemgyýeti barada gürrüň edýär, Ýermekbaýew bolsa geljek on ýyl üçin strategiýany tassyklaýar. Bu ýagdaý ŞHG-niň diňe bir ýubileý bellemeýändigini, eýsem güýjüň tanklar bilen däl-de, hyzmatdaşlyk bilen ölçelýän geljegi gurýandygyny görkezýär.
