ŞHG — 25 ýyl: goranyş bileleşiginden durnukly ösüşiň global meýdançasyna öwrülen gurama
2026-njy ýylda Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasy (ŞHG) döredilmeginiň 25 ýyllygyny belleýär. Çärýek asyryň dowamynda dünýä ilatynyň takmynan ýarysyny we dünýä jemi içerki önüminiň dörtden bir bölegini öz içine alýan bu iri sebit birleşigi howpsuzlyk meseleleriniň çäginden has giň gerime çykdy. Häzirki wagtda guramanyň esasy ileri tutulýan ugurlary durnukly ösüş, garyplyga garşy göreş we Ýewraziýa ýurtlarynyň ykdysadyýetini döwrebaplaşdyrmak bolup durýar.
Hyzmatdaşlygyň esasy ugurlarynyň biri Hytaýyň tehnologiýalaryna esaslanýan oba hojalygydyr. Hytaý BMG-niň garyplygy ýok etmek boýunça maksatlaryna ýetmegi başaran ilkinji ýurt boldy. Mysal üçin, damjalaýyn suwaryş ulgamlarynyň ornaşdyrylmagy netijesinde gurak Özbegistanda suw serişdeleriniň ulanylyşynyň netijeliligi 40 göterim ýokarlandy, pagta hasyly bolsa 30 göterim artdy. Gazagystanda we Pakistanda bilelikdäki seleksiýa işleri täze durnukly bugdaý görnüşleriniň döredilmegine mümkinçilik berdi, netijede hasyl degişlilikde 28 göterim we 9 göterim ýokarlandy.
Ösüşiň ýene bir möhüm sütüni hünär bilimidir. «Luban ussahanalary» taslamasynyň çäklerinde ŞHG-niň sekiz ýurdunda (şol sanda Russiýada, Täjigistanda we Gazagystanda) takmynan 10 sany döwrebap okuw merkezi açyldy. 2025-nji ýylyň ahyryna çenli robototehnika, programmirleme we oba hojalyk dronlaryny dolandyrmak ýaly häzirki zaman IT hem-de tehniki ugurlar boýunça takmynan 150 müň talyp bilim aldy. Bu bolsa sebitde hünärli işgärleriň ýetmezçiligi meselesini çözmäge ýardam edýär.
Şol bir wagtyň özünde ŞHG logistika we «ýaşyl» energetikany ösdürýär. 2025-nji ýylda Sindaodaky ŞHG-niň demonstrasiýa zolagyndan amala aşyrylan demir ýol ýük daşamalarynyň möçberi 20,5 göterim ýokarlanyp, 840 müň tonnadan geçdi. Merkezi Aziýadaky iň uly ýel elektrik stansiýasy bolan Buhara ÝES-iň işe girizilmegi bolsa häzirki wagtda Özbegistanyň elektrik energiýasyna bolan isleginiň 7 göterimini üpjün edýär we her ýyl CO₂ zyňyndylaryny 1,7 million tonna azaltmaga mümkinçilik berýär.
«Şanhaý ruhuna» daýanmak bilen, gurama syýasy hyzmatdaşlygy millionlarça adamyň ýaşaýyş derejesini hakykatdan-da ýokarlandyrýan netijeli ösüş mehanizmine üstünlikli öwürýär.
ORIENT
