Ýaponiýa Hazar deňzini gorap saklamak üçin 3 million dollar bölüp berýär
Howa üýtgemeleriniň we suw serişdelerine düşýän basyşyň artmagynyň netijesinde derejesi yzygiderli peselýän Hazar deňzi täze halkara ekologiýa başlangyjynyň merkezine öwrüldi. BMG-niň Ösüş Maksatnamasy (UNDP) we Ýaponiýanyň hökümeti Gazagystanda Hazar sebitini goldamaga hem-de suw serişdelerini dolandyrmagyň häzirki zaman ulgamlaryny ösdürmäge gönükdirilen, bahasy 3 million dollar bolan bilelikdäki taslamany işe girizýär diýip, inbusiness.kz habar berýär.
Taslama Gazagystan Respublikasynyň Ekologiýa we tebigy baýlyklar ministrligi hem-de Suw serişdeleri we irrigasiýa ministrligi bilen hyzmatdaşlykda durmuşa geçiriler.
Mundan başga-da, taslama sebitiň ekologiýa taýdan durnuklylygyny ýokarlandyrmaga we Merkezi Aziýany hem-de Kawkazy birleşdirýän möhüm ulag we ekologiýa geçelgesinde suw serişdelerini durnukly dolandyrmagy goldamaga gönükdirilendir.
Bu başlangyç Ýaponiýa hökümetiniň geçen ýylyň dekabrynda geçirilen «Merkezi Aziýa + Ýaponiýa» dialogynyň we sammitiniň çäklerinde beýan edilen Hazarüsti halkara ulag ugruny goldamak baradaky çemeleşmelerine laýyk gelýär.
Ekologlaryň bellemegine görä, Hazar deňzi Ýewraziýanyň iň möhüm ekologiýa ulgamlarynyň biri bolmagynda galýar. Şeýle-de bolsa, soňky ýyllarda deňziň suwy çalt çekilýär. Bu ýagdaýa howa üýtgemeleri, howanyň temperaturasynyň ýokarlanmagy, bugarmagyň güýçlenmegi, derýalaryň akymynyň azalmagy we suw serişdelerine düşýän basyşyň artmagy täsir edýär.
Taslama Hazarýaka döwletleriniň arasynda suw serişdelerini dolandyrmak we suwuň derejesiniň peselmegine bilelikde garşy çäre görmek boýunça hyzmatdaşlygy güýçlendirmegi göz öňünde tutýar.
Esasy ugurlar hökmünde ekologiýa maglumatlarynyň alyş-çalşygy, hereketleriň utgaşdyrylmagy we, aýratyn-da, Hazaryň iň gowşak hasaplanýan demirgazyk böleginde hem-de derýa guýýan ýerlerinde gözegçilik ulgamynyň ösdürilmegi kesgitlenildi.
Ýaponiýa durnukly ösüşi we howa başlangyçlaryny ilerletmekde BMG-niň Ösüş Maksatnamasynyň esasy hyzmatdaşlarynyň biri bolup durýar. Häzirki wagtda Ýaponiýanyň goldawy bilen BMG-niň Ösüş Maksatnamasy Gazagystanda gidrotehniki desgalaryň howpsuzlygyny berkitmek, şäherleriň tebigy betbagtçylyklara durnuklylygyny ýokarlandyrmak we Merkezi Aziýada adatdan daşary ýagdaýlara taýýarlygy ösdürmek boýunça birnäçe taslamany amala aşyrýar.
Täze maksatnama Gazagystanyň, Ýaponiýanyň we BMG-niň Ösüş Maksatnamasynyň bilelikdäki dördünji başlangyjy bolar. Taslamanyň çäklerinde Demirgazyk Hazarda häzirki zaman monitoring ulgamlaryny we ylmy-barlag mümkinçiliklerini ösdürmäge aýratyn üns berler.
Taslamanyň durmuşa geçirilmegi Gazagystana diňe bir Hazaryň ekologiýa monitoringini güýçlendirmäge däl, eýsem milli uýgunlaşma meýilnamasy, biodürlüligi gorap saklamak strategiýasy we BMG-niň Durnukly ösüş maksatlary ýaly halkara howa we daşky gurşawy goramak boýunça borçnamalaryny ýerine ýetirmäge hem goşant goşmaga mümkinçilik berer.
