Dünýäniň awiakompaniýalarynyň arassa girdeýjisi 2026-njy ýylda iki esse azalar: ýangyç nyrhlarynyň ýokarlanmagy we Ýakyn Gündogardaky çaknyşyk sebäpli 45 milliard dollardan 23 milliard dollara
Awiaýangyç üçin çykdajylar 252 milliard dollardan 350 milliard dollara çenli ýokarlanar. Arassa peýdanyň görkezijisi 4,2%-den 2%-e çenli peseler. Ýakyn Gündogaryň awiakompaniýalary zyýan çekerler, beýleki sebitlerde hem girdeýji peseler.
“CCTV+”-iň habar bermegine görä, Halkara howa ulaglary assosiasiýasy (IATA) ýekşenbe güni beren beýanatynda, geosyýasy dartgynlylygyň möwç almagy we Ýakyn Gündogardaky gapma-garşylyklaryň awiaýangyç nyrhlaryny ýokarlandyrmagy dowam etdirýändigi sebäpli, dünýä awiakompaniýalarynyň umumy arassa peýdasynyň şu ýyl takmynan iki esse azalmagyna garaşylýandygyny mälim etdi.
IATA-nyň hasabatynda dünýä awiakompaniýalarynyň umumy arassa peýdasynyň 2025-nji ýyldaky 45 milliard ABŞ dollaryndan şu ýyl 23 milliard ABŞ dollaryna çenli peseljekdigi, peýdanyň görkezijisiniň bolsa 2025-nji ýyldaky 4,2%-den 2%-e düşjekdigi çaklanýar. Islegiň peselmegi we işgärler bilen bagly bökdençlikler sebäpli Ýakyn Gündogaryň awiakompaniýalary umumy zyýan çekerler, beýleki sebitleriň awiakompaniýalarynda hem girdeýjiniň garaşylşyndan pes bolar.
Hasabatda şeýle hem awiaýangyç üçin çykdajylaryň 2025-nji ýyldaky 252 milliard ABŞ dollaryndan 2026-njy ýylda 350 milliard ABŞ dollaryna çenli ýokarlanmagyna garaşylýandygy bellenilýär.
IATA-nyň baş direktory Uilli Uolş dünýäniň ähli awiakompaniýalarynyň girdeýjisine awiaýangyç nyrhlarynyň çalt ýokarlanmagynyň täsir edendigini mälim etdi. Awiakompaniýalar petek nyrhlaryny sazlamak we netijeliligi ýokarlandyrmak arkaly goşmaça çykdajylaryň öwezini dolmaga çalyşsalar-da, bu geçen ýylky peýdalylyk derejesini saklap galmak üçin ýeterlik däl.
Halkara howa ulaglary assosiasiýasy (IATA) dünýä howa gatnawynyň 80%-den gowragyny üpjün edýän 300-e golaý awiakompaniýany birleşdirýär. Awiaýangyç (kerosin) işçi güýjünden soň howa arkaly daşaýjylaryň çykdajylarynyň iň uly ikinji bölegidir.
Ýangyjyň nyrhy Ýakyn Gündogardaky gapma-garşylyklaryň möwç almagyndan soň düýpgöter gymmatlan dünýä nebit nyrhlaryna gönüden-göni baglydyr. Awiakompaniýalar ýangyç deriwatiwleri arkaly töwekgelçilikleri bölekleýin ätiýaçlandyryp bilseler-de, nyrhlaryň duýdansyz üýtgemegi olary gapyllykda goýýar.
Awiasiýa elmydama dünýä ykdysadyýetiniň we syýasatynyň aýnasy bolup geldi. Ýakyn Gündogarda gapma-garşylyklar tutaşanda, kerosin gymmatlaýar — uçarlar bolsa has gymmat uçup başlaýar. Awiakompaniýalar petekleriň nyrhyny galdyrmaga mejbur bolýarlar, emma ýolagçylaryň hem mümkinçiligi çäksiz däl. Isleg peselýär, peýda bolsa azalýar. Netijede, kowid ýitgilerinden soň täze özüne gelip başlan pudak ýene-de sarsgynlara sezewar bolýar. 23 milliard dollarlyk sap peýda bolsa — bu şowsuzlyk däl-de, eýsem yklymlaryň arasyndaky howa köprüsiniň nähili näzikdigini ýatladýan bir duýduryşdyr.
