Bulaşyklyga garşy nusgawy paýhas: Afinyda geçirilen siwilizasiýalar dialogy geljegiň başlangyjy kabul etdi
Nusgawy miras dolandyryşda, ahlakda, jemgyýetçilik ösüşinde we halkara gatnaşyklarda möhüm ähmiýete eýedir. Gresiýa bilen Hytaý Global çagyrylan alymlar maksatnamasyny işe girizýärler. Gresiýanyň medeniýet ministri: «Adamzat nusgawy mirasdan bilim, ylham we ýol görkeziji ýörelgeleri alýar».
CCTV+ agentliginiň habar bermegine görä, Gresiýanyň Afiny şäherinde geçirilen Ikinji Bütindünýä nusgawy filologiýa maslahaty çarşenbe güni öz işini tamamlady. Gatnaşyjylar siwilizasiýalaryň arasyndaky dialogy has-da çuňlaşdyrmaga çagyrdylar hem-de häzirki zaman ählumumy meselelerini çözmekde nusgawy paýhasyň baky ähmiýetini aýratyn nygtadylar.
Iki gün dowam eden maslahat Aziýadan, Ýewropadan, Afrikadan we Demirgazyk Amerikadan gelen 200-den gowrak alymy, gözlegçini hem-de medeniýet wekillerini bir ýere jemledi. Şu ýylky duşuşyk nusgawy siwilizasiýalaryň häzirki döwürdäki ähmiýetine bagyşlanyp, gadymy däplerden alnan pikirleriň üýtgäp duran ählumumy synaglaryň şertlerinde dolandyryş, ahlak, jemgyýetçilik ösüşi we halkara gatnaşyklar boýunça nähili gymmatly düşünjeleri berip biljekdigini ara alyp maslahatlaşdy.
ABŞ-nyň Beýlor uniwersitetiniň syýasy ylymlary boýunça professory Timoti Býorns Hytaý Media Toparyna (CMG) beren interwýusynda şeýle diýdi: «Bu çäräniň ähmiýeti dünýäniň dürli künjeklerinden, aýratyn-da Gresiýadan we Hytaýdan alymlary bir ýere jemläp, bu iki siwilizasiýanyň nusgawy mirasyny öwrenmekde hem-de hakykatdan-da gadymy paýhasy täzeden janlandyrmak synanyşygyndadyr».
Grek-hytaý alyş-çalyşlaryna bolan ygrarlylyk Afinydaky Hytaý nusgawy barlaglar mekdebi tarapyndan Global çagyrylan alymlar maksatnamasynyň işe girizilmegi bilen amaly mazmuna eýe boldy. Maslahatda yglan edilen bu maksatnama nusgawy we siwilizasiýalaryň arasyndaky filologiýa ugrunda uzak möhletleýin akademiki alyş-çalyşlary we bilelikdäki ylmy barlaglary ösdürmäge gönükdirilendir.
Italiýanyň Rim şäherindäki Sapiensa uniwersitetiniň nusgawy filologiýa boýunça professory Jorjo Piras şeýle belledi: «Geçmişiň hakydasyny saklamak we goramak örän möhümdir. Nusgawy miras bolsa geçmişiň, adamzat hakydasynyň we dürli siwilizasiýalaryň iň nusgalyk beýanydyr».
Gresiýanyň medeniýet ministri Lina Mendoni öz çykyşynda dünýäniň dürli künjeklerindäki akademiki edaralarda nusgawy barlaglara bolan gyzyklanmanyň artýandygyny belläp, şeýle diýdi: «Beýik gadymy siwilizasiýalaryň öwrenilmegi diňe olaryň mirasdüşerlerine degişli däl, eýsem bütin halkara jemgyýetçiligine, hatda tutuş adamzada degişlidir. Sebäbi adamzat şu güne çenli hem nusgawy mirasdan bilim, ylham we ýol görkeziji ýörelgeleri almagyny dowam etdirýär».
Maslahatyň esasy netijeleriniň biri «Adamzadyň geljegini nusgawy paýhas bilen ýagtylandyrmak» atly bilelikdäki başlangyjyň kabul edilmegi boldy. Resminamada nusgawy siwilizasiýalaryň adamzat jemgyýetlerine we häzirki ählumumy ösüşlere düşünmek üçin gymmatly intellektual çeşme bolmagynda galýandygy bellenilýär.
Başlangyç nusgawy däplere ýüzlenmek arkaly ahlak gymmatlyklaryny berkitmäge, jemgyýetde jebisligi we özara goldawy ösdürmäge, halkara gatnaşyklarda adalatlylygy we özara hormaty höweslendirmäge, şeýle hem tehnologik ösüşiň adam merkezli gymmatlyklara esaslanmagyny üpjün etmäge çagyrýar.
Bütindünýä nusgawy filologiýa maslahaty 2024-nji ýylda döredildi. Ol Hytaýyň Jemgyýetçilik ylymlary akademiýasy, Hytaýyň Bilim ministrligi, Hytaýyň Medeniýet we syýahatçylyk ministrligi, Afiny akademiýasy hem-de Gresiýanyň Medeniýet ministrligi tarapyndan bilelikde guralýar.
Nusgawy gadymyýet diňe tozan basan kitaplar däl, eýsem müňýyllyklaryň üsti bilen dowam edýän janly söhbetdir. Aziýadan, Ýewropadan, Afrikadan we Amerikadan gelen alymlar Afinyda ýygnanyp, Platon bilen Konfusiniň pikirlerini ara alyp maslahatlaşanlarynda, olar diňe taryhy hakykaty gözlemeýärler. Olar häzirki döwürde nähili ýaşamalydygymyzyň jogabyny gözleýärler.
Uruşlar, ynamsyzlyk, howanyň üýtgemegi bilen bagly krizis — belki-de gadymy paýhas bizi habarlar akymynyň şowhunynda ýitiren ýolumyza täzeden ugrukdyryp biler. «Adamzadyň geljegini nusgawy paýhas bilen ýagtylandyrmak» başlangyjy diňe bir şygar däl-de, eýsem möhüm ýatlatmadyr: geçmiş baradaky hakyda bolmasa, geljegiň berk binýady hem bolmaz.
