Gyrgyzystan taryhynda ilkinji gezek BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşine girdi. Dünýäniň diplomatiýasynda näme üýtgär?
Dördünji tapgyrda 142 ses, Filippinlerden taryhy ýeňiş, bäş sany täze hemişelik däl agza we 2027-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan işe başlanmagy
“CCTV+” habarlar gullugynyň berýän maglumatyna görä, çarşenbe güni BMG-niň Baş Assambleýasy 2027–2028-nji ýyllar aralygyndaky iki ýyllyk möhlet üçin Howpsuzlyk Geňeşiniň bäş sany täze hemişelik däl agzasyny saýlady. Olar: Awstriýa, Gyrgyzystan, Portugaliýa, Trinidad we Tobago hem-de Zimbabwe boldy.
Bu waka Gyrgyzystan üçin taryhy pursat boldy: Merkezi Aziýa respublikasy özüniň garaşsyzlyk ýyllarynyň taryhynda ilkinji gezek Howpsuzlyk Geňeşinde iş alyp barar.
Bäş orun ugrunda ýedi ýurt bäsleşdi. Awstriýa, Portugaliýa, Trinidad we Tobago hem-de Zimbabwe eýýäm birinji tapgyrda saýlandy. Emma Aziýa-Ýuwaş umman sebitinden berilýän orun ugrunda örän dartgynly bäsleşik boldy. Gyrgyzystan we Filippinler gönümel bäsleşik tapgyryna geçdi we şondan soň ses bermegiň ýene üç tapgyry geçirildi. Netijede, Gyrgyzystan 142 ses alyp, 49 ses alan Filippinleri uly aratapawut bilen yzda galdyrdy.
Täze saýlanan agzalar wezipesini tabşyrýan hemişelik däl agzalaryň — Daniýanyň, Gresiýanyň, Pakistanyň, Panamanyň we Somaliniň ýerini eýelärler. Olar öz wezipelerine 2027-nji ýylyň 1-nji ýanwaryndan başlarlar. Olaryň ygtyýarlylyk möhleti 2028-nji ýylyň 31-nji dekabrynda tamamlanar.
Gyzykly tarapy, şol orun ugrunda bäsleşen Germaniýa öz taryhynda ilkinji gezek Howpsuzlyk Geňeşiniň saýlawlarynda ýeňlişe sezewar boldy.
Maglumat üçin: BMG-niň Howpsuzlyk Geňeşi 15 agzadan ybaratdyr. Olaryň bäşisi — hemişelik agzalar (Beýik Britaniýa, Hytaý, Fransiýa, Russiýa we ABŞ) bolup, olar weto hukugyna eýedirler. On sany hemişelik däl agza bolsa, sebitleýin ýörelge esasynda Baş Assambleýa tarapyndan iki ýyllyk möhlet bilen saýlanýar.
Ilaty ýedi milliona golaý bolan Gyrgyzystan uly ädim ätdi. Ol diňe bir planetada parahatçylyk we howpsuzlyk üçin jogap berýän esasy edara girmek bilen çäklenmän, eýsem muny tutanýerli bäsleşikde amala aşyryp, kiçi milletleriň hem sesiniň bardygyny subut etdi. Täze iki ýyllyk tapgyr başlanýar. «Kimiň has uludygy» baradaky gürrüňler yzda galdy. Öňde bolsa — jogapkärçilik. Bişkek, Wena, Lissabon, Port-of-Speýn we Harare indi «bäşligiň» hemişelik agzalary bilen bir stoluň başynda oturar. Mesele olaryň dünýäni üýtgedip-üýtgetmejekdiginde däl. Mesele dünýäniň olary eşidip-eşitmejekdigindedir we bu ädimi indiki gezek kim äder?
