Ormuz bogazy ýapyldy: bunker ýangyjynyň bahasy 70 göterim ýokarlandy, konteýnerçiler çykdajylary ýük ugratjylaryň üstüne ýükleýärler
Gaty pes kükürtli ýangyjyň ortaça bahasy bir tonna üçin 856 dollara ýetdi, bu bolsa fewral aýynyň ortalaryndan bäri 68 göterim ýokary diýmekdir; spot fraht nyrhlary ýokarlanmagyny dowam edýär; seljerijiler krizis uzaga çekse, ykdysady sarsgynyň has-da güýçlenjekdigini duýdurýarlar
“CCTV+” habarlar gullugynyň 29-njy maýdaky Britaniýanyň “Lloyd's List” gämi gatnawy žurnalyna salgylanyp berýän maglumatyna görä, Ormuz bogazynyň ýapylmagy netijesinde bunker ýangyjynyň bahasy çalt depginde takmynan 70 göterim ýokarlandy. Konteýnerçiler bu agramy ýük ugratjylaryň üstüne, olar bolsa, öz gezeginde, ahyrky sarp edijileriň üstüne ýükleýärler.
Ählumumy bunker merkezleriniň maglumatlaryna görä, 28-nji maýda gaty pes kükürtli ýangyjyň ortaça bahasy bir tonna üçin 856 ABŞ dollaryna deň boldy. Bu bolsa fewral aýynyň ortasyndaky bahadan 68 göterim köpdür. Ýokary kükürtli ýangyjyň bahasy bolsa 66 göterim ýokarlanyp, bir tonna üçin 736,50 ABŞ dollaryna ýetdi.
Bahalaryň ýokarlanmagy diňe bir gabaw sebäpli ýangyjyň hakyky gytçylygy bilen däl-de, eýsem bazardaky gorkyly garaşmalary bilen hem düşündirilýär. Treýderler nyrhlaryň içine bogazyň köp aýlap gabalmagy bilen bagly töwekgelçilikleri goşýarlar, bu bolsa emeli gymmatlamanyň döremegine sebäp bolýar. “Drewry” konsalting kompaniýasy Ýakyn Gündogardaky dartgynlylygyň adamlaryň garaýyşlaryna güýçli täsir edýändigini belledi. Bunker ýangyjynyň gymmatlamagy we goşmaça tölegler ähli söwda ugurlarynda bahalaryň ýokarlanmagyna basyş edýär. Frahtyň spot nyrhlary ýokarlanmagyny dowam edýär. Seljerijiler, eger bogaz üç aýdan köp wagtlap ýapyk galsa, bazardaky sarsgynyň has-da güýçlenip biljekdigini duýdurýarlar.
Ýük ugratjylar eýýäm uzak möhletleýin şertnamalara täzeden seredip başladylar. Käbirleri Ýewraziýa arkaly geçýän demir ýol ugurlaryna geçmäge çalyşýarlar, emma olaryň geçirijilik ukyby çäklidir. Beýlekiler bolsa ýangyç sarp edilişini azaltmak üçin has haýal ýüzüş düzgünine razy bolmaly bolýarlar, bu bolsa harytlaryň gowşurylyşynyň gijikdirilmegine sebäp bolýar.
Pudagyň bilermenleriniň çaklamalaryna görä, eger gabaw tomsuň ahyryna çenli dowam etse, fraht nyrhlarynyň ösüşi gapma-garşylykly ýagdaýlardan öňki dereje bilen deňeşdirilende 150 göterime ýetip biler. Aziýadan Ýewropa we ABŞ-nyň gündogar kenaryna barýan ugurlar mundan aýratyn uly zyýan çeker.
Maglumat üçin: Bunker ýangyjy — gämi hereketlendirijileriniň işlemegi üçin ulanylýan ýangyçdyr. Onuň bahasynyň çalt ýokarlanmagy deňiz gatnawlarynyň özüne düşýän gymmatyny göni artdyrýar, bu bolsa ahyrky netijede deňiz arkaly daşalýan ähli harytlaryň diýen ýaly bahalaryna täsir edýär.
Ormuz bogazy — bu diňe bir kartadaky nokat däl. Bu — energiýanyň akýan “arteriýasydyr”. Ol ýapylanda, diňe bir ýangyç gymmatlamaýar. Gämileriň daşaýan ähli zady gymmatlaýar. Munuň üçin bolsa gämi kapitany ýa-da nebit treýderleri däl-de, sarp edijiler töleýärler. Konteýnerçiler çykdajylary ýük ugratjylara geçirýärler. Ýük ugratjylar — dükanlara. Dükanlar bolsa — alyjylara. Zynjyr aýna ýaly dury görnüp dur. Mesele bahalaryň ýokarlanmagynda däl. Olar eýýäm ýokarlanýar. Mesele — dünýäniň bu krizise haçan çenli gapdaldan syn edip durjakdygynda. Haçan ahyry aýlawly ýollary gözläp başlamagynda. Diňe gämiler üçin däl. Öz ykdysadyýeti üçin.
