NASA-nyň kosmos enjamy metall asteroidine barýan ýolda Marsy grawitasion hereketi üçin peýdalandy
"Psyche" atly planetara awtomatik zondy uzak kosmosdan bütin dünýäniň ylmy jemgyýetçiligi üçin uly üstünlik habaryny getirdi. NASA-nyň «Psyche» kosmos enjamy Marsyň töwereginde iň çylşyrymly grawitasion hereketleriniň birini üstünlikli amala aşyryp, Gyzyl planetanyň çekim güýjüni ägirt uly kosmos “ýaýy” hökmünde ulandy. Enjam Marsyň ýüzünden birnäçe müň kilometr aralykdan ägirt uly tizlik bilen geçip, dessine öz traýektoriýasyny üýtgetdi we soňky tizlenme üçin zerur bolan güýçli ballistik impuls aldy. Bu üstünlik missiýanyň meýilnama boýunça dowam etmegine we onuň esasy, täsin maksady bolan Mars bilen Ýupiteriň arasynda ýerleşýän asteroidleriň esasy guşagyndaky syrly metall asteroid — 16 Psyche-niň orbitasyna çykmagyna mümkinçilik berýär.
Bütin dünýäniň astrofizikleriniň ünsüni çekýän bu missiýanyň esasy aýratynlygy maksatlaýyn kosmos jisiminiň tebigaty bilen baglydyr. Daşdan, buzdan ýa-da palçykdan ybarat bolan köp sanly asteroidlerden tapawutlylykda, 16 Psyche Gün ulgamynyň emele gelen ilkinji döwründe ýok bolan gadymy protoplanetanyň ägirt uly açyk metall ýadrosy hasaplanýar. Barlaglar bu äpet jisimiň esasan demirden, nikelden we platina hem-de altyn ýaly gymmatly metallardan durýandygyny görkezýär.
Dünýäniň öňdebaryjy ykdysatçylary we geologlary tarapyndan geçirilen bahalandyrmalara görä, bu asman jisimindäki baýlyklaryň umumy gymmaty astronomik derejedäki on kwintillion dollardan hem geçýär. Bu serişdeler nazary taýdan Ýeriň ykdysadyýetine güýçli täsir ýetirip bilse-de, alymlar üçin bu obýekt ilkinji nobatda Ýerdäki göni öwrenmek mümkin bolmadyk, ýer görnüşli planetalaryň içki ýadrosyna nazar salmaga mümkinçilik berýän täsin ylmy mümkinçilik hökmünde gymmatlydyr.
Marsyň ýanyndan geçirilen grawitasion hereket 2023-nji ýylyň güýzünde uçurylan bu ekspedisiýanyň iň möhüm tapgyrlarynyň biri boldy. Uçuşyň dowamynda missiýanyň dolandyryjylary diňe bir ugruny düzetmek bilen çäklenmän, eýsem Holl effekti boýunça işleýän innowasion ion hereketlendirijilerini hem-de uzak aralyk üçin niýetlenen lazerli kosmos aragatnaşyk ulgamyny çuňňur synagdan geçirdiler.
Indi Marsyň grawitasiýasynyň kömegi bilen görlüp-eşidilmedik tizlige eýe bolan «Psyche» enjamy uzak kosmosa tarap ýoluny dowam etdirýär. Ballistik hünärmenleriň hasaplamalaryna görä, enjam 2029-njy ýylda metall ägirdiň orbitasyna ýeter. Şondan soň onuň ýüzüniň köp aýlap dowam etjek jikme-jik kartalaşdyrylyşy başlanar. Bu işler adamzada planetalaryň ýadrolarynyň gelip çykyşynyň syrlaryny açmaga hem-de kosmosda peýdaly magdanlary gazyp almagyň geljekki senagat eýýamyna ilkinji amaly ädimi ätmäge kömek eder.
