BMG global ykdysady ösüş çaklamasyny 2,5 göterime çenli peseltdi. Ýakyn Gündogardaky krizis nebit, dökün we azyk bahalaryna täsir edýär
Ösen ýurtlarda inflýasiýa 2,9 göterime, ösüp barýan ýurtlarda 5,2 göterime çenli ýokarlanar, Günbatar Aziýanyň ösüşi 3,6-dan 1,4 göterime çenli düşer BMG-niň «Dünýä ykdysady ýagdaýynyň täzelenmegi we 2026-njy ýyl üçin mümkinçilikler» hasabatynda habar berişi ýaly, global ykdysadyýet basyş astynda. Ýakyn Gündogardaky krizis ösüşi haýalladýar, inflýasiýa basyşyny täzeden güýçlendirýär we maliýe bazarlarynda näbelliligi ýokarlandyrýar.
2026-njy ýyl üçin global jemi içerki önümiň ösüşi 2,5 göterim çaklanylýar.
Bu 2025-nji ýyldan 0,3 göterim görkeziji we ýanwar çaklamasyndan 0,2 göterim görkeziji pesdir. 2027-nji ýyl üçin 2,8 göterime çenli ortaça dikelmegine garaşylýar.
Krizis zarbasy ilki bilen energiýa pudagynda duýulýar. Çäkli üpjünçilik, bahalaryň ýokary galmagy hem-de daşama we ätiýaçlandyryş çykdajylarynyň artmagy üpjünçilik zynjyrlary boýunca ýaýraýar. Bu bütin dünýäde önümçilik çykdajylaryny ýokarlandyrýar. Azyk bahalary aýratyn alada döredýär. Dökün üpjünçiliginiň bozulmagy bahalaryň ýokarlanmagyna sebäp boldy, bu hasyly peseldip biler.
Konflikt 2023-nji ýylda başlanan global inflýasiýanyň peseliş tendensiýasyny durdurdy. Çaklamalara görä, ösen ýurtlarda inflýasiýa 2025-nji ýylda 2,6 göterimden 2026-njy ýylda 2,9 göterime, ösüp barýan ýurtlarda bolsa 4,2 göterimden 5,2 göterime çenli ýokarlanar.
Durnukly zähmet bazarlary we emeli aň ykdysady işjeňligi goldaýar, emma ýaramaz faktorlaryň öwezini dolup bilmeýär. Iň kyn mümkinçilikler ýangyç we azyk import edýän ösüp barýan ýurtlardadyr.
Krizisiň täsiri örän deňsiz. Iň agyr zyýan Günbatar Aziýa çekýär, bu ýerde ösüşiň 2025-nji ýylda 3,6 göterimden 2026-njy ýylda 1,4 göterime çenli düşmegine garaşylýar. Bu diňe energiýa täsiri bilen däl, eýsem infrastrukturanyň göni zaýalanmagy, nebit önümçiliginiň, söwdanyň we syýahatçylygyň bozulmagy sebäplidir.
FAO-nyň baş ykdysatçysy Maksimo Torero Ormuz bogazynyň ýapylmagynyň wagtlaýyn gämi gatnawyň bozulmagy däl-de, ulgamlaýyn azyk çökgünliginiň başlangyjydygyny aýtdy. Bu alty-on iki aýyň içinde düýpli global azyk baha krizisini döredip biler.
