«Biz täzeden umyt tapdyk»: Hytaýyň Afrika ýurtlary üçin gümrük pajyny aýyrmagy Günorta Afrikaly daýhanlaryň durmuşyny nähili üýtgedýär
Hytaý Günorta Afrikanyň daýhanlarynyň ýyllar boýy garaşan zadyny etdi — ol gümrük pajyny aýyrdy. Diňe bir biri üçin däl, eýsem Pekin bilen diplomatik gatnaşygy bolan ähli 53 sany Afrika ýurdy üçindir. Bu karar tapgyrlaýyn güýje girdi: 2024-nji ýylyň dekabryndan başlap — iň pes ösen 33 ýurt üçin, 2026-njy ýylyň maýyndan bolsa — galan 20 ýurt üçin. Ýöne esasy zat: indi bökdençlikler ýok.
Kwazulu-Natal welaýatyndan bolan daýhan Pratiş Şarma üçin Hytaýyň karary gaty rehimsiz geçen gyşdan soňra iň agyr pursatda geldi. Gant çiňriginden makadamiýa hozuna geçýän daýhan bu ylalaşygyň durnukly girdeji döredip, pudagy janlandyrjakdygyny belleýär.
Hytaýyň karary hemme zady üýtgetdi.
«Bu şeker eksportyndan durnukly girdeji döreder, — diýip Şarma aýdýar. — Şeýle ylalaşyklar ykdysadyýeti janlandyrýar we bizi bäsleşige ukyply edýär».
Günorta Afrika şeker assosiasiýasynyň söwda syýasaty boýunça direktory Kulani Siweýa sanlary getirýär: häzirki wagtda ýurt Hytaýa 35 müňden 70 müň tonna çenli şeker eksport edýär, esasy mukdar bolsa ABŞ-a we Ýewropa ugradylýar. «Emma indi Hytaý gapylaryny açanlygy sebäpli, biziň hakykatdan girmäge mümkinçiligimiz bar» diýip, ol aýdýar.
Günorta Afrika Respublikasynyň oba hojalyk ministri Jon Stinheýsen gümrük pajynyň aýrylmagynyň diňe bir şeker bilen bagly däldigini nygtaýar: «Biz Hytaý bazarynda çakyrlar, sitrus miweleri we hozlar bilen bäsleşip bileris. Deň şertlerde. Paçsyz giriş her bir zady üýtgedýär».
Günorta Afrika eýýäm 17 ýyl bäri Hytaýyň sebitdäki iň iri söwda hyzmatdaşy bolup gelýär. Iki taraplaýyn söwdanyň göwrümi 53 milliard dollardan geçýär. Emma ýurduň oba hojalygy Hytaýyň azyk önümleri importynyň diňe 0,4%-ini tutýar. Hut şu tapawut hem — ösüş üçin mümkinçilikdir.
Hytaýyň karary diňe bir çykdajylary azaltmak bilen çäklenmeýär. Ol umyt döredýär. Tutuş ýurt boýunça hasaba alnan 25 müňe golaý şeker gamyşyny öndüriji maşgalalara we Şarma ýaly daýhanlara umyt berýär. Olar indi özleriniň süýji we ýokary hilli şekeriniň Hytaýa hakykatdan hem gerekdigini bilýärler.
«Biz ýene-de umyt tapdyk» diýip, ol aýdýar. Bu bolsa, ähtimal, Hytaýyň kabul eden kararynyň esasy netijesidir.
