Pekinde Hytaý Halk Respublikasynyň Başlygy Si Szinpin bilen Mozambigiň prezidenti Daniel Fransisko Çapo arasynda gepleşikler geçirildi
Sişenbe güni Pekinde Hytaý Halk Respublikasynyň Başlygy Si Szinpin bilen Mozambigiň Prezidenti Daniel Fransisko Çapo arasynda gepleşikler geçirildi. Gepleşikleriň dowamynda döwlet baştutanlary ikitaraplaýyn gatnaşyklary täze döwürde umumy geljegi bolan hytaý-mozambik bileleşiginiň derejesine çykarmak barada ylalaşdylar.
Gepleşikleriň dowamynda Si Szinpin Hytaý bilen Mozambigiň diplomatik gatnaşyklary ýola goýlan pursadyndan bäri özara ynanyşmagy saklap, biri-birine giň gerimli goldaw berip gelýändigini, şeýlelikde hytaý-afrika dostlugynyň we Günorta-Günorta hyzmatdaşlygynyň ajaýyp nusgasyny görkezendigini aýtdy.
Hytaýyň baştutanynyň bellemegine görä, häzirki şertlerde iki ýurduň arasyndaky dostlukly hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmak halklaryň umumy bähbitlerine laýyk gelýär we Global Günorta ýurtlarynyň hyzmatdaşlygyny berkitmek ugrundaky häzirki döwrüň meýillerine gabat gelýär.
Hytaý tarapynyň Hytaý-Afrika hyzmatdaşlyk forumynyň Pekin sammitiniň netijelerini we 2026-njy ýyly hytaý-afrika alyş-çalyş ýyly hökmünde peýdalanyp, döwrebaplaşma ýolunda bilelikde öňe gitmäge taýýardygyny Si Szinpin nygtady.
Si Szinpin iki tarapyň hem biri-biriniň esasy bähbitlerine we möhüm meselelerine degişli ugurlarda berk goldaw bermegini dowam etdirmäge, dürli ugurlarda we dürli derejelerde — şol sanda hökümetleriň, syýasy partiýalaryň hem-de kanun çykaryjy edaralaryň arasynda, şeýle-de ýerli derejede — alyş-çalyşlary işjeňleşdirmäge çagyrdy. Şeýle hem ol partiýa we döwlet dolandyryşy boýunça tejribe alyş-çalyşlaryny giňeltmegiň möhümdigini belledi.
Iki ýurduň ykdysady taýdan biri-birini üstüni dolýandygyny we hyzmatdaşlygyň giň mümkinçilikleriniň bardygyny belläp, Si Szinpin Hytaýyň Mozambik bilen ösüş strategiýalarynyň utgaşygyny güýçlendirmek, hyzmatdaşlygyň innowasion görnüşlerini ornaşdyrmak, infrastruktura, energetika we tebigy baýlyklar pudaklarynda täze hyzmatdaşlyk ýollaryny gözlemek boýunça bilelikde işlemäge taýýardygyny aýtdy. Şeýle-de ol oba hojalygy, täzelenýän energiýa çeşmeleri, sanly ykdysadyýet, emeli aň we beýleki ugurlarda hyzmatdaşlygyň ösüş faktorlaryny işjeň ösdürmegiň iki ýurduň arasynda ýokary hilli we durnukly hyzmatdaşlygy ilerletmäge ýardam etjekdigini nygtady.
Durnuksyz we aladaly dünýäde iki tarap Birleşen Milletler Guramasy hem-de beýleki halkara guramalaryň çäklerinde utgaşdyryşy we hyzmatdaşlygy güýçlendirmeli, deňhukukly we tertipli köp polýarly dünýäni, şeýle-de özara bähbitli we inklýuziw ykdysady globallaşmagy goldamaly, şeýle hem halkara adalaty we kanunylygyny bilelikde goramaly diýip, Si Szinpin aýtdy.
Ýakyn Gündogardaky gapma-garşylygyň täsirleriniň Afrika ýurtlaryna hem ýaýraýandygyny belläp, Hytaýyň bu meseleleri çözmek, parahatçylygy bilelikde öňe sürmek we ösüşi ilerletmek üçin Afrika bilen egin-egne berip işlemäge taýýardygyny beýan edip, Si Szinpin iki tarapy parahatçylyk ýörelgelerine ygrarly bolmaga, ösüş ugrunda tutanýerliligini saklamaga hem-de özara bähbitli hyzmatdaşlygy ösdürmäge çagyrdy.
Ol 1-nji maýdan başlap, Hytaýyň özüniň bilen diplomatik gatnaşyklary bolan 53 afrika ýurduna gümrük paçlarynyň 100%-ine nyrhsyz düzgünini girizjekdigini aýtdy. Mundan başga-da, degişli “ýaşyl geçelgeleri” döwrebaplaşdyrmak arkaly afrika önümleriniň bazara elýeterliligini giňeltjekdigini belledi.
Öz tarapyndan Daniel Çapo Hytaýyň hakyky dostdugyny we Mozambige elmydama päk ýürekden goldaw hem-de kömek berendigini aýtdy. Ol ýurdunyň Hytaý bilen gatnaşyklara uly ähmiýet berýändigini, “bir Hytaý” ýörelgesine doly ygrarlydygyny hem-de milli birleşigi amala aşyrmakda Hytaýy goldaýandygyny belledi.
Daniel Çapo Mozambigiň Hytaý bilen jebisligi we dostlugy berkitmäge, ykdysadyýet we söwda, oba hojalygy, energetika we beýleki ugurlarda has ýakyn hyzmatdaşlygy ösdürmäge taýýardygyny aýtdy. Şeýle hem ol täze döwürde umumy geljege eýe bolan Mozambik–Hytaý jemgyýetini gurmakda täze sahypany bilelikde açmaga taýýardygyny nygtady.
Mundan başga-da, Daniel Çapo Hytaý–Afrika hyzmatdaşlyk forumynyň Pekin sammitiniň netijeleriniň durmuşa geçirilmeginiň hem-de Hytaýyň onuň bilen diplomatik gatnaşyklary bolan Afrika ýurtlaryna nyrhsyz düzgüni girizmek syýasatynyň Afrika ýurtlarynyň ykdysady we durmuş ösüşine möhüm ýardam etjekdigini aýtdy.
Iki döwletiň ýolbaşçylarynyň gepleşiklerinden soň taraplar «Bir guşak, bir ýol» başlangyjynyň çägindäki hyzmatdaşlyk, Global howpsuzlyk başlangyjynyň durmuşa geçirilmegi, ykdysadyýet we söwda, adamlar arasyndaky alyş-çalyşlar, saglygy goraýyş hem-de köpçülikleýin habar beriş serişdeleri ýaly ugurlarda hyzmatdaşlyk boýunça 20-den gowrak resminamanyň gol çekilmegine şaýat boldular.
Iki tarap täze döwürde Hytaý–Mozambik umumy geljegi bolan jemgyýeti gurmak baradaky bilelikdäki beýannamany çap etdiler.
Si Szinpin we onuň aýaly Pen Liýuan sişenbe güni agşam Halk wekilleriniň Uly zalynda Çapo we onuň aýaly Gueta Selemane Çapo hormatyna dabaraly agşamlyk naharyny berdiler.
