Robotlary adamlara meňzeş bolmaga öwredýärler: Pekindäki hakyky maglumatlary ýygnamak merkezinden reportaž
Pekinde robototehnika okuw merkezi ýerleşýär, bu ýerde adam şekilli robotlar dürli görnüşli işleri ýerine ýetirmäge öwredilýär. Bu bolsa şeýle robotlaryň giň gerimde ornaşdyrylmagyna päsgel berýän esasy meseleleriň biri — hakyky maglumatlaryň ýetmezçiligini çözmäge kömek edýär.
Adam şekilli robotlary taýýarlamak merkeziniň içinde adamlar bilen robotlaryň arasynda täsirli sazlaşyk göze ilýär. Gap-gaç ýuwmak indi robotlar üçin adaty iş däl. Miwe ýygnamak, kofe taýýarlamak we eşikleri epläp goýmak olaryň gündelik işlerine öwrüldi. Bu köpugurlylyk esasan-da aňarsynda duran tälimçileriň zähmeti bilen üpjün edilýär.
Çen Şudun robot tälimçileriniň biridir. Her gün ol we onuň kärdeşleri hereket maglumatlaryny ýygnamak üçin robotlara dürli işleri ýerine ýetirmegi öwredýärler. Ol hakyky dünýä maglumatlarynyň näme üçin möhüm bolandygyny düşündirdi.
«Hakyky şertlerde robotlar köplenç sürtülme, ýagtylygyň üýtgemegi ýa-da fon sesleri ýaly ýagdaýlara duş gelýärler. Diňe modelirleme maglumatlar ýokary hilli modelleri taýýarlamak üçin ýeterlik däl. Robotlary gündelik durmuşa ornaşdyrmak üçin biz hakyky dünýä maglumatlaryna mätäç, sebäbi olar pudagy öňe sürýär», — diýip, ol düşündirdi.
Çeniň aýtmagyna görä, görme, eşitme, duýma we hereketi dolandyrmak ýaly birnäçe görnüşi öz içine alýan hakyky dünýäniň multimodal maglumatlary robotyň “beýnisi” bolan emeli aň modellerini taýýarlamak üçin esasy “ýangyç” bolup hyzmat edýär. Emeli aň kompaniýalary we uly model döredijiler öz ulgamlaryny taýýarlamak üçin şu maglumatlara daýanýarlar. Ekzoskelet enjamlaryny ulanmak arkaly maglumat ýygnaýjy günde takmynan 200 maglumat nusgasyny ýygnap biler. Emma bu iş ýönekeý däl. Çen mysal hökmünde ýüz süpürgüçlerini eplemegi getirdi — daşyndan aňsat görünýän bu işde garaşylmadyk kynçylyklar ýüze çykýar.
«Süpürgüç ýumşak zat. Her gezek burçuny epläňde onuň şekili doly üýtgeýär. Maglumat ýygnalanda dürli görnüşdäki, reňkdäki we ölçegdäki süpürgüçleri göz öňünde tutmaly bolýar. Bu dürli iş ýagdaýlaryndan maglumat ýygnamagy aňladýar. Şeýle hem biz ýörite kyn ýagdaýlary — robotyň ýalňyşlyk goýbermegi mümkin bolan pursatlaryny — ýygnap, modeliň özüni düzetmegi öwrenmegine mümkinçilik döredýäris», — diýip, ol belledi.
Ýokary hünärli maglumat ýygnaýjy hereketleri böleklere bölmegi we robotlaryň üstünlikli ýerine ýetirmegi üçin anyk görkezmeleri bermegi başarmaly. Sabyr we üns bu işde örän möhümdir.
«Maglumat ýygnaýjylar robotyň hereketleriniň durgun ýa-da agyr bolmazdan adamyňky ýaly akgynly we tebigy bolmagyny üpjün etmeli. Adamlar zatlar bilen işlänlerinde hereketleri üznüksiz we akgynly bolýar. Robot hem şeýle çeýe hereketleri gaýtalamagy öwrenmeli», — diýip, ol belledi.
Adam şekilli robotlar köpçülikleýin önümçilige ýakynlaşdygyça, maglumatlara bolan isleg hem artýar. Merkez açylandan bäri bary-ýogy bir ýylyň dowamynda Çeniň topary hakyky enjamlardan alnan on müňlerçe sagat maglumat ýygnady. Ol emeli aň kompaniýalarynyň maglumatlara bolan zerurlygynyň has-da dürli boljakdygyny çaklaýar.
«Ilkibaşda ähli üns ýokary hilli umumy emeli aň modelini taýýarlamaga gönükdirildi. Soňra kompaniýalara öz modellerindäki anyk kemçilikleri düzetmek üçin ýöriteleşdirilen maglumatlar gerek boldy. Bu modeller hakyky şertlerde ulanylanda, käbir ýagdaýlarda näsazlyklar ýüze çykyp biler. Şeýle ýagdaýlarda bu meseleleri çözmek üçin goşmaça maglumat ýygnamak zerur bolýar», — diýip, ol düşündirdi.
Häzirki wagtda Hytaýda robototehnika bilen bagly bir milliondan gowrak kompaniýa hereket edýär, olaryň arasynda diňe 2025-nji ýylda 26 müňden gowrak täze kompaniýa hasaba alyndy. Emeli aňyň we robototehnikanyň çalt ösüşi Hytaýyň ykdysadyýetini üýtgetmäge taýýardyr diýip, Pekiniň awiasiýa we kosmonawtika uniwersitetiniň professory Sa Rina düşündirdi.
«Akylly robotlar ýokary hilli datçikleri, reduktorlary we ýokary öndürijilikli çipleri talap edýär. Bu bolsa Hytaýda programma üpjünçiligi bilen enjam üpjünçiligini birleşdirýän senagat täzelenmesiniň bolmagyna getirip biler. Men munuň ösüşiň täze hereketlendirijisi boljakdygyna ynanýaryn. Hakyky dünýä maglumatlarynyň giň möçberi we doly önümçilik zynjyry bilen Hytaý robototehnika standartlaryny we ulanyş ýagdaýlaryny kesgitlemäge uly mümkinçiliklere eýedir. Bu bolsa ýurdy bu ugurda yzarlaýjydan öňdebaryja öwürip biler», — diýip, ol belledi.
Hytaý alymlarynyň we inženerleriniň yzygiderli zähmeti netijesinde robotlar kem-kemden gündelik durmuşyň bir bölegine öwrülýär. Adam bilen robotyň hyzmatdaşlygy indi diňe ylmy fantastika däl, eýsem ýakyn wagtda doly durmuşa geçiriljek hakykatdyr.
