Pekiniň goldaw almadyk ylmy-tehniki taslamalary ilkinji netijelerini berýär
Pekinde ekspertler tarapyndan giňden gollanylmadyk ilkinji innowasion ylmy taslamalaryň ilkinji netijeleri çap edildi. Bu täze maliýeleşdiriş guraly bilermenleriň arasynda umumy ylalaşyk bolmadyk ylmy gözleg pikirlerini goldamak üçin döredildi.
2025-nji ýylda Pekiniň Tebigy Ylymlary Gaznasy tarapyndan işe girizilen başlangyç, ekspertler tarapyndan giňden gollanylmadyk, emma düýpli üýtgeşmeler üçin mümkinçilik döredýän taslamalary goldaýar.
Pekiniň şäher ylmy-tehniki komissiýasynyň maglumatlaryna görä, maksatnamanyň çäginde saýlanan 72 taslama duýulýan netijeleri görkezmäge başlady we birnäçe ekspertler tarapyndan giňden gollanylmadyk pikirleri öňe gidişlik gazandy.
“Ekspertler tarapyndan giňden gollanylmadyk taslamalaryň ilkinji tolkuny işe girizileninden bäri umumy ösüş gowy boldy we innowasion işjeňlik yzygiderli artýar. Biz gün ýylylykly wodorod, täze energiýany saklamak tehnologiýalary we 'beýin-kompýuter' interfeysleri ýaly ugurlarda öňe gidişlikleri hasaba alýarys,” - diýip, Pekiniň Tebigy Ylymlary Gaznasynyň Baş müdirliginiň orunbasary Lýu Ýan aýtdy.
Ekspertler tarapyndan giňden gollanylmadyk innowasion ylmy taslamalary maksatnamasynyň çäginde hakyky atlaryň görkezilmegi bilen ekspert bahalandyryş guraly ulanylýar. Bu bolsa iri özboluşly we öňdebaryjy innowasiýalara gönükdirilen taslamalary goldamaga mümkinçilik berýär.
Adaty maliýeleşdirişden tapawutlylykda, bu maksatnama giňden ylalaşyk bolmasa-da taslamany diňe bir hünärmen maslahat berse hem tassyklamaga mümkinçilik berýär. Resmi ýolbaşçylaryň aýtmagyna görä, bu gural öňdebaryjy innowasiýalaryň işlenip düzülmegi üçin “ýaşyl ýol” açmagy maksat edinýär.
Ilkinji öňe gidişliklerden biri Sinhua Uniwersitetinde bolup, alymlar ýagtylyk we ýylylyk bilen wodorod öndürmek üçin fotokataliz usulyny işläp düzdi. Bu usul ýumşak şertlerde önümçilik möçberini artdyryp we galyndy önümleri formaldegide öwürmek arkaly uglerod zyňyndylaryny azaldyp, adaty ýokary temperatura prosesleriniň ekologiýa taýdan arassa alternatiw görnüşini hödürleýär.
“Adaty wodorod önümçiligi ýokary temperaturany talap edýär we köp möçberde kömürturşy gazyny döredýär. Biz muny üýtgetmek we şeýle ýokary temperaturadan gaça durmak isleýärdik. Şonuň üçin öňden bolmadyk täze konsepsiýany teklip etdik,” - diýip, Sinhua Uniwersitetiniň himiýa inženerçiligi kafedrasynyň professory Tan Szýunwan aýtdy.
Maksatnamanyň çäginde ikitaraplaýyn gizlin synag ulanylýar, bu synag syn berijiler we ýüz tutujylar barada maglumatlary gizläp, nepotizm täsirini aýyrýar. Hakyky atlar bilen maslahat beriş ulgamy ekspertlerden şahsy goşantlaryny tassyklamagy talap edýär, bu bolsa has jogapkärçiligi ýokarlandyrýar.
«Ilki üns beren zadym, öňdebaryjy tehnologiýalardyr, sebäbi konsensusa girmeýän taslamalaryň esasy gymmatlylygy öňdebaryjy innowasiýalary noldan bir derejä çenli goldamakda jemlenýär. Elbetde, töwekgelçilikler bolup biler, emma konsensusa girmeýän taslamalara esaslanýan başlangyç kemçiliklere ýol berýär» — diýip, Hytaýyň Ylymlar Akademiýasynyň Inžener termofizikasy institutynyň Ýanma dinamikasy barlag merkeziniň direktory Týan Çženýuý aýtdy.
Bu başlangyja gatnaşýan ekspertleriň arasynda 3700-den gowrak öňdebaryjy alym bar, şol sanda akademikler we milli derejeli hünärmenler, olar matematika we himiýadan başlap lukmançylyk we inženerçilik ýaly dürli ugurlara wekilçilik edýärler.
