Hytaýdaky iň uly kömür gatlaklaryndan metan ýatagy gaz çykaryş boýunça möhüm görkezijä ýetdi
Penşenbe güni ýagdaýyna görä, ýurduň kömür gatlaklaryndan metan çykarmak boýunça iň iri taslamasy bolan Daszi gaz ýatagynyň ýyllyk önümçilik kuwwaty 4 milliard kub metrden geçdi. Bu bolsa ýurduň içerki tebigy gaz üpjünçiligini üpjün etmek ýolunda möhüm ädim boldy.
Kömür gatlaklarynyň metany — bu ýer astyndaky çuň kömür gatlaklarynda adsorbirlenen ýa-da erkin ýagdaýda ýerleşýän tebigy gazyň adaty bolmadyk görnüşidir. Adatça bu gatlaklar 1500 metrden hem çuň ýerde ýerleşip, öwrenmek hem-de işläp taýýarlamak boýunça uly mümkinçiliklere eýedir.
Hytaýyň demirgazygyndaky Şansi welaýatynda ýerleşýän Daszi gaz ýatagy ýurtda kömür gatlaklaryndan metan çykarmak boýunça ilkinji görkezme (demonstrasion) taslama bolup durýar.
2026-njy ýylyň başyndan bäri bu ýerde 16 sany täze guýy burawlandy. Netijede ýyllyk önümçilik kuwwaty 250 million kub metre artdy, gazyň gündelik çykarylyşy bolsa 11 million kub metrden geçdi. Bu görkeziji geçen ýyl bilen deňeşdirilende 32 göterim ýokarydyr.
“Soňky ýyllarda Daszi gaz ýatagy gaz çykaryşynyň durnukly ösüşini görkezýär. 2025-nji ýylda bu ýerde jemi 3,05 milliard kub metr kömür gatlaklarynyň metany çykaryldy. Häzirki wagtda onuň önümçilik kuwwaty 3 million tonna nebitgaz ekwiwalentine deňdir. Geçen ýylky ýyladyş möwsüminde gaz üpjünçiligi başlany bäri ýatakdan jemi 1,05 milliard kub metr tebigy gaz çykaryldy we bu rekord derejedir”, — diýip, PetroChina Coalbed Methane Company Limited kompaniýasynyň Linfen gaz çykaryş müdirliginiň zolagynyň ýolbaşçysy Çen Min aýtdy.
Adaty tebigy gaz bilen deňeşdirilende, kömür gatlaklarynyň metany has çuňda we has çylşyrymly geologik şertlerde ýerleşýär. Şonuň üçin onuň çykarylyşy tehniki taýdan kyn bolup, uzak wagtlap nebitgaz gözlegleri üçin “gadagan edilen zolak” hasaplanypdyr.
2019-njy ýylda Hytaýyň iň iri nebitgaz öndürijisi bolan PetroChina möhüm tehnologik öňegidişligi gazanyp, Daszi 3-7 guýusyndan kömür gatlaklarynyň metany boýunça ilkinji senagat gaz akymyny aldy.
2021-nji ýylyň dekabrynda Szişen 6-7 guýusy günde 100 müň kub metrden gowrak gaz çykaryp, ýurtda kömür gatlaklarynyň metanyny netijeli ösdürmek boýunça ilkinji “öňegidiş guýusy” boldy.
“Soňky ýyllarda täze tehnologiýalar kömür gatlaklarynyň metanyny gözlemek işlerini öňdebaryjy derejä çykardy. Biz birnäçe möhüm tehnologiýalary üstünlikli işläp taýýarladyk we bu gaz çykaryşynyň çalt ösmegine itergi berdi. Häzirki wagtda Daszi gaz ýatagynyň kuwwatyny giňeltmegiň ikinji tapgyry amala aşyrylýar we onuň netijesinde ýylda ýene-de 1,5 milliard kub metr goşmaça önümçilik kuwwatynyň döredilmegine garaşylýar”, — diýip, PetroChina Coalbed Methane Company Limited kompaniýasynyň gaz ýataklaryny gözlemek, özleşdirmek we gurluşyk işleri boýunça bölüminiň wekili Wan Weýbin aýtdy.
Hytaýda iri möçberde ösdürilen ilkinji kömür gatlaklary metany ýatagy bolan Daszi gaz ýatagynyň ortaça ýerleşiş çuňlugy 2130 metr bolup, tassyklanan geologik ätiýaçlyklary 400 milliard kub metre barabardyr.
Häzirki wagtda onuň ýyllyk önümçilik kuwwaty 4 milliard kub metr bolup, bu görkeziji ýurtda çykarylýan kömür gatlaklarynyň metanynyň umumy möçberiniň 80 göteriminden gowragyny düzýär.
