Hytaý alymlary gara maddany anyklamak üçin kwant ulgamyny gurdular
Hytaýyň alymlar topary şäherara kwant anyklaýyş ulgamyny döredip, älemiň iň syrly bölekleriniň biri bolan gara maddany anyklamak boýunça gözlegleriň takyklygyny ep-esli ýokarlandyrdy.
Barlag netijeleri “Nature” halkara ylmy žurnalynda “Şäherara paýlanan kwant sensorlary arkaly aksion gara maddasyna çäklendirmeler” atly makala görnüşinde çap edildi. Makalada Hytaýyň Hefei we Hanžou şäherlerinde ýerleşdirilen bäş sany ýokary duýujylykly kwant sensoryndan ybarat ulgamyň döredilmegi beýan edilýär. Sensorlar emeli hemra arkaly wagt boýunça sazlaşdyrylyp, gowşak älem alamatlaryny anyklamak üçin bitewi ulgam hökmünde işleýär.
Özbaşdak işlenip düzülen kwant güýçlendiriş tehnologiýasynyň kömegi bilen ulgam örän gowşak alamatlary 100 essä çenli güýçlendirýär. Güýçlenen alamaty tapawutlandyrmak usullary bilen bilelikde bu tehnologiýanyň öň görülmedik derejesinde anyklaýyş duýgurlygy bardyr.
Alymlaryň bahalandyryşyna görä, gara madda älemiň umumy massasynyň 26.8 göterimine golaýyny düzýär, emma ony adaty usullar bilen göni anyklap bolmaýar. Täze ulgam gara maddanyň esasy bölekleriniň biri bolan aksion bölejikleri boýunça has berk ylmy çäklendirmeleri kesgitleýär hem-de Standart modelden daşardaky fizika boýunça täze barlag ugurlaryny açýar.
“Bu tehnologiýa gara maddanyň yzlaryny tapmaga mümkinçilik berip biler we älemiň gurluşy hem-de ösüşi baradaky esasy ylmy soraglara jogap tapmaga ýardam eder” diýip, Hytaý Ylym we Tehnologiýa Uniwersitetiniň professory, ylmy-barlag işiniň awtory Pen Sin’hua düşündirdi.
