Dünýäniň öňki iň uly A23a buz dagy eräp, dargap barýar
Hytaýyň Meteorologiýa müdirliginiň maglumatlaryna görä, dünýäniň A23a atly öňki iň uly buz dagynyň eremegi dowam edip, ol özüniň ilkibaşdaky göwrüminiň sekizden bir möçberine çenli kiçeldi.
Hytaýyň Fengyun-3D (FY-3D) emeli hemrasynyň älemden alnan suratlaryna görä, buz dagynyň esasy böleginiň häzirki meýdany bary-ýogy 503 inedördül kilometre barabar bolup, bu görkeziji birnäçe hepde mundan öňki 948 inedördül kilometr meýdan bilen deňeşdirilende ep-esli azaldy. A23a buz dagy 1986-njy ýylda Antarktikanyň esasy buz meýdanyndan 4170 inedördül kilometr göwrümi bilen bölünip aýrylyp, 40 ýyla golaý suwda gezmeginden soň, häzirki wagtda Günorta Georgiýa adasynyň günbataryndan 250 km töweregi uzaklykda ýerleşýär.
Milli Hemra Meteorologiýa Merkeziniň hünärmenleri onuň hereketini 2023-nji ýyldan, eremekligini bolsa 2025-nji ýylyň başyndan bäri yzygiderli synlap gelýärler. 2026-njy ýylyň ýanwarynda buz dagy uly böleklere bölünip başlady: 8-nji –14-nji ýanwar aralygynda A23a buz dagy dört sany esasy bölege bölündi, olaryň arasynda açyk suw kanallarynyň emele gelmegi bolsa doly bölünendigini tassyklaýar.
Bilermenleriň bellemegine görä, buz dagynyň eremekliginiň esasy sebäbi gidrofraktura hadysasydyr, ýagny erän buz suwunyň basyşy arkaly buzda jaýryklaryň giňelmegi, şeýle hem 3–4°C temperaturadaky deňiz akymlarynyň buz dagynyň aşaky bölegini ýuwup, onuň bitewiligini gowşatmagy muňa sebäpdir.
Çaklamalara görä, A23a buz dagy ýakyn hepdelerde eräp, doly ýok bolar. Häzirki wagtda 1439 inedördül kilometre golaý meýdana ýaýran buz bölekleri deňiz gatnawlary üçin belli bir howp döredýär. Günorta ýarymşaryň tomus şertleri hem buz dagynyň has çalt eremegine itergi berýär.
