Hytaý-Ýewropa bilelikdäki SMILE hemrasy ilkinji ylmy suratlary we maglumatlary iberdi
Hytaý-Ýewropa bilelikdäki SMILE hemrasy ilkinji ylmy suratlary we maglumatlary iberdi. Häzirki zaman kosmos barlaglary dürli ýurtlaryň ylmy bilimlerini, tehnologiýalaryny we infrastrukturasyny birleşdirmegi talap edýän çylşyrymly meseleler sebäpli halkara hyzmatdaşlygyna barha köp esaslanýar. Şeýle giň gerimli bilelikdäki taslamalar diňe bir kosmos barada täze maglumatlary almaga däl, eýsem uzak möhletleýin ylmy hyzmatdaşlygyň mümkinçiliklerini giňeltmäge hem ýardam berýär.
Hytaý bilen Ýewropanyň bilelikde döreden Solar wind Magnetosphere Ionosphere Link Explorer, ýagny SMILE hemrasy çarşenbe güni yzygiderli ylmy işlere geçenden soň ilkinji ylmy suratlaryň we maglumatlaryň tapgyryny hödürledi.
Çap edilen maglumatlaryň arasynda Demirgazyk şapagynyň ilkinji üznüksiz panoramalaýyn şekili hem bar. Ol uzak wagtyň dowamynda şapagyň inçe gurluşyna gözegçilik etmäge mümkinçilik berýär. Beýleki bir şekilde bolsa Ýerden takmynan 160 müň ýagtylyk ýyly uzaklykda partlan ýyldyzyň ýagty saçýan galyndylary görkezilýär.
Hemra Ýere ýakyn örän ýokary orbitada magnit meýdanlarynyň we ionlaryň ilkinji ýokary takyklykdaky ölçeglerini hem aldy.
Alymlaryň aýtmagyna görä, ilkinji netijeler geljegi uly görünýär. Alnan maglumatlar Gün işjeňliginiň Ýeriň kosmos gurşawyna nähili täsir edýändigine has gowy düşünmäge ýardam berer.
SMILE hemrasy 19-njy maýda Fransiýanyň Gwianasyndaky kosmodromdan uçuryldy. Takmynan bir aýlap orbitany düzetmek işleri geçirilenden soň, enjam 20-nji iýunda işçi orbitasyna çykdy. Ähli ylmy enjamlar işe girizilip, kadaly işledi, şondan soň olaryň kalibrlemesi tamamlandy we hemra ylmy maglumatlary ýygnamaga başlady.
SMILE missiýasy aýratyn bir missiýanyň derejesinde toplumlaýyn kosmos ylmy barlaglary boýunça Hytaý bilen Ýewropanyň ilkinji doly gerimli bilelikdäki taslamasy boldy. Onuň esasy maksady Gün ýeliniň Ýeriň magnitosferasy bilen özara täsirini öwrenmekden ybarat.
Hemrada ilkinji çap edilen şekilleriň we maglumatlaryň alynmagyny üpjün eden dört ylmy enjam ýerleşdirildi.
Olaryň hatarynda dünýäde ilkinji kosmosdaky ýumşak rentgen teleskopy bolan SXI bar. Ol ozal «görünmeýän» magnitosfera araçägini synlap bolýan şekile öwürmäge ukyplydyr. Mundan başga-da, enjamda polýar şapagyna gözegçilik etmek üçin ultramelewşe UVI enjamy, ýeňil ionlaryň analizatory LIA we magnitometr MAG ýerleşdirildi.
Bu enjamlaryň bilelikdäki işi magnitosferadaky üýtgemeleriň global şekillerini bir wagtyň özünde almaga we hemranyň ýerleşýän sebitinde Gün ýeliniň ölçeglerini göni ölçemäge mümkinçilik berýär. Bu bolsa alymlara magnit tupanlary we kiçi tupanlar ýaly kosmos howasynyň hadysalaryny öwrenmek üçin täze gural berýär.
SMILE taslamasy 2015-nji ýylda Hytaýyň Ylymlar akademiýasy bilen Ýewropa kosmos agentliginiň bilelikdäki başlangyjy esasynda ýüze çykdy. Taslamanyň çäginde deňhukuklylyk, özara bähbitlilik we ylmy-tehniki mümkinçilikleriň biri-biriniň üstüni ýetirmegine esaslanýan hyzmatdaşlyk modeli döredildi.
Hytaý tarapy hemra platformasynyň işlenip düzülmegine, telemetriýa we dolandyryşa, ýerüsti infrastruktura we ylmy amaly ulgamlaryň döredilmegine doly jogapkärçilik çekdi, şeýle hem UVI, LIA we MAG enjamlarynyň işlenip düzülmegine ýolbaşçylyk etdi. Ýewropa tarapy peýdaly ýük modulynyň we SXI enjamynyň işlenip düzülmegine jogapkär boldy, şeýle hem raketa göterijini, uçuryş meýdançasyny we uçuşyň işjeň tapgyrynda telemetriýa we dolandyryş boýunça goldawy üpjün etdi.
CCTV+ habar berşi ýaly, SMILE-iň ilkinji ylmy netijeleri Gün bilen Ýeriň magnitosferasynyň özara täsirini öwrenmekde Hytaý-Ýewropa bilelikdäki missiýasynyň mümkinçiliklerini görkezýär. Alnan şekiller we ölçegler kosmos howasy baradaky düşünjäni ep-esli giňeldip biler we şol bir wagtyň özünde halkara hyzmatdaşlygynyň çylşyrymly ylmy meseleleri çözmäge nähili ýardam berýändiginiň mysaly bolup biler.
