Ýat wagtdan güýçli: Hytaýyň garşylyk urşunyň başlananyna 95 ýyl
Taryh diňe senelerden we wakalardan ybarat däldir. Ol geçmişiň ýalňyşlyklaryny gaýtalamazlyk üçin ýatda saklamaly sapaklarymyzdyr. Ägirt uly pidalaryň hasabyna gazanylan parahatçylyk ejizdir, ony gorap saklamak diňe ýady däl, eýsem her bir nesliň jogapkärçiligini hem talap edýär.
Anna güni Hytaýyň demirgazyk-gündogaryndaky Şenýan şäherinde 18-nji sentýabr wakalarynyň 95 ýyllygyna bagyşlanan dabaraly çäre geçirildi. Oňa gatnaşyjylar taryhy ýatda saklamalydygyny, uly zähmet bilen gazanylan parahatçylygy bolsa aýawly saklamalydygyny bellediler.
18-nji sentýabr wakalary 1931-nji ýylda Ýaponiýanyň Hytaýa çozuşynyň başlanmagyna sebäp boldy. Irdenki jaň kakmak dabarasy Lýaonin welaýatynyň Şenýan şäherindäki 18-nji sentýabr wakalarynyň taryhy muzeýiniň ýanyndaky ýadygärligiň öňünde geçirildi. Jaň 14 gezek kakyldy. Bu Hytaý halkynyň ýapon basybalyjylaryna garşy 14 ýyllap alyp baran göreşini alamatlandyrdy.
Sagat 09:18-de Lýaonin welaýatynyň ähli şäherlerinde bir wagtyň özünde üç minudyň dowamynda howa hüjümi baradaky duýduryşlar ýaňlandy. Bu ilata taryhy ýatda saklamagyň we parahatçylygy aýawly saklamagyň zerurdygyny ýatlatdy.
«Şu günki jaň kakmak we duýduryşlaryň ýaňlanmagy dabarasyna gatnaşyp, men çuňňur täsirlendim we özüm üçin köp zatlara düşündim. Täze döwrüň ýaşlary hökmünde biz taryhy ýatda saklamaly we Garşylyk urşunyň beýik ruhuny dowam etdirmeli. Watançylyk duýgularymyzy okamaga we öz-özümizi kämilleşdirmäge bolan höwese öwürmeli, amaly tagallalar arkaly berk başarnyklary ösdürmeli we ýurdumyzyň ösüşine goşant goşmaly» diýip, ýerli mekdep okuwçysy Şen Linszýun aýtdy.
«Şu günki jaň kakmak we duýduryşlaryň ýaňlanmagy dabarasyna gatnaşyp, men çuňňur täsirlendim. 18-nji sentýabr wakalarynyň Taryhy muzeýiniň işgärleri hökmünde biziň borjumyz taryhy hakykaty goramak we Garşylyk urşunyň wakalary baradaky maglumatlary jemgyýetçilige dogry we ygtybarly ýetirmekdir. Şeýle hem has köp ýaşlaryň muzeýe gelip, onuň eksponatlary we taryhy maglumatlary arkaly geçmişe düşünmegini, taryha göni ýüzlenmegini we Garşylyk urşunyň beýik ruhuny dowam etdirmeklerini isleýärin» diýip, muzeýiň işgäri Ýan Ýansýun aýtdy.
«Taryhy ýatda saklamak ýigrenji bakylaşdyrmak däl-de, taryha aýdyň düşünmekdir. Ýönekeý raýatlar hökmünde biz öz işimizi gowy ýerine ýetirmeli, asuda we kadaly durmuşda ýaşamaly, ýurdumyzy has güýçli edip gurmaly we uly zähmet bilen gazanylan parahatçylygy goramaly» diýip, Şenýan şäheriniň ýaşaýjysy Szin Sýuedun aýtdy.
1931-nji ýylyň 18-nji sentýabrynda ýapon goşunlary Şenýanyň golaýynda öz gözegçiliklerinde bolan demir ýoluň bir bölegini partlatdylar we bu wakada hytaý goşunlaryny günäkärlediler. Bu bolsa Hytaýa garşy soňraky agressiýa üçin bahanalaryň biri boldy.
18-nji sentýabr wakasy we ondan soň Hytaý tarapyndan alnyp barlan garşylyk Ýaponiýanyň agressiýasyna garşy Hytaý halkynyň garşylyk urşunyň başlanmagyna getirdi. Bu uruş Bütindünýä antifasişt urşunyň möhüm bölegine öwrüldi.
1945-nji ýyla çenli dowam eden Garşylyk urşy döwründe Hytaý jemi 35 million harby we raýat ýitgisine sezewar boldy. Bu görkeziji Ikinji jahan urşunda ähli ýurtlaryň çeken umumy ýitgileriniň üçden bir bölegine deňdir.
CCTV+ agentliginiň habar berşi ýaly, Şenýandaky dabara diňe bir uruşda wepat bolanlary hatyralamak çäresi bolman, eýsem parahatçylygyň gymmatyny ýatlatdy. Bütin welaýat boýunça ýaňlanan jaňyň we howa duýduryşlarlarynyň sesi hakydanyň nesilden-nesle geçýändigini hem-de uruşsyz geljegi gurmaga bolan tutanýerliligi alamatlandyrýar.
