Pinlu kanaly boýunça ilkinji gämiler ýola çykdy: Hytaýyň günorta-günbatary üçin täze deňiz ugry
Içerki sebitler köplenç deňiz portlarynyň kölegesinde galýar, emma infrastruktura bu ýagdaýy üýtgedip bilýär. Derýalar umman bilen birleşende, ykdysady mümkinçilikler giňelýär, uzakdaky welaýatlar bolsa dünýä bazarlaryna göni çykalgany alýar. Pinlu kanaly diňe bir ulag geçelgesi bolman, eýsem Hytaýyň içerki sebitleri bilen dünýä söwdasynyň arasynda köpri bolup durýar.
Çarşenbe gününden başlap, Hytaýyň günorta-günbataryndaky eksportçylar we öndürijiler has täze we çalt deňiz ugruna eýe bolarlar. Şol gün Guansi-Çžuan awtonom sebitindäki Pinlu kanaly resmi taýdan gämi gatnawy üçin açylar we içerki derýa portlaryny umman gämileri üçin derwezelere öwürer. 134,2 kilometr uzynlygyndaky kanalyň ýokary akymynda ýerleşýän esasy merkez bolan Nannin portunda garaşylmalar artýar. Guansiden we ýurduň günorta-günbataryndaky beýleki içerki sebitlerden getirilýän harytlar şol ýerde ýükleme-düşürme işleri üçin jemlenýär.
Portuň Lýuszin böleginde gämi duralgalarynda duran iki gämi Pinlu kanaly boýunça ilkinji gatnawlary amala aşyran gämiler bolmak hormatyna eýe boldy. Olar iki täze ugur boýunça ýola çykar: biri Wýetnamdaky Kanto portuna, beýlekisi Hytaýyň günortasyndaky Haýnan adasyndaky Ýanpu portuna ugrar. Wýetnama barýan gämi täze kanal arkaly ilkinji serhetüsti ýük daşamasyny amala aşyrar we eýýäm Nannin portunda duralga alan ilkinji halkara umman gämisi boldy. Gämä ýük sebitiň dürli ýerlerinden ýygnaldy: “Guangxi Automobile Group” kompaniýasynyň öndürýän awtoulag şaýlary, derýanyň ýokary akymynda ýerleşýän Guýgandaky faner we ýurduň içerki sebitlerindäki Çunsin hem-de Syçuan welaýatlaryndan getirilen himiki önümler.
Gämi sişenbe güni agşam dünýäniň iň uly içerki gämi gatnaw şlýuzasy bolan Madao şlýuzasyna tarap ýola çykmalydyr. Ol ýerde Pinlu kanaly gämi gatnawy üçin resmi taýdan açylýança, rugsada garaşar. Içerki derýa gatnawynda uly özgerişleriň bolmagyna garaşylýandygy sebäpli, Nannin porty öz mümkinçiliklerini giňeltdi we döwrebaplaşdyrdy. Şol sanda şu ýyl täze portal kranlary işe girizildi. Olar ýükleri bir gämiden beýleki gämä geçirmäge mümkinçilik berýär we işleriň netijeliligini üç esse golaý ýokarlandyrdy. Mundan başga-da, Lýuçzin portunyň hyzmat zolagy 5000 tonna çenli ýük göterijilik ukyby bolan gämileri kabul etmäge taýýar edildi.
Port daşary söwda boýunça taýýarlyklary hem güýçlendirdi: ýörite ýük meýdançasy bölünip berildi we gümrük hem-de serhet gözegçiligi üçin degişli desgalar guruldy. Ozal adaty içerki derýa porty bolan Nannin portunda eksport harytlaryny gümrük resmileşdirmesi üçin kenarýaka portlaryna geçirmek zerur bolýardy. Indi bolsa gümrük gözegçiligi zolagy işe girizilenden we Lýuçzindäki amallar zolagy portuň wagtlaýyn açylmagy üçin tassyklanandan soň, Nannin porty «ýeke-täk merkezde» gümrük resmileşdirmesini hödürläp bilýär. Bu bolsa ýükleri portuň daşynda gaýtadan ýüklemegiň zerurlygyny aradan aýyrýar.
Pinlu kanaly diňe bir Hytaýyň günorta-günbatarynyň dürli ýerlerinden harytlary akym boýunça deňze çykarmak üçin täze ýol açman, eýsem import edilýän köpçülikleýin ýükleriň sebitiň senagat merkezlerine netijeli daşalmagyna hem mümkinçilik berýär. Guansiniň kenaryndaky Sinçžou portunda bir gämi Wýetnamyň üsti bilen Laosdan getirilen kaliý dökünleri bilen ýüklenildi. Soňra ol Madao şlýuzasyna tarap ýola çykar we Pinlu kanaly boýunça ýokaryk hereket edip, ýurduň içerki bölegindäki senagat şäheri Guýgandaky Beýgan gämi duralgasyna barar.
Harytlary kanal boýunça iki ugurda daşajak logistika kompaniýalary üçin kanalyň açylmagy ýük daşamalaryň möçberiniň ep-esli artmagyna garaşylýandygyny aňladýar. «Pinlu kanaly açylandan soň, biz hem işjeňligiň ýokary derejesine garaşýarys. Şu ýyl deňiz-derýa ulaglarynyň utgaşdyrylan ýük daşamalarynyň möçberiniň azyndan 2 million tonna, indiki ýyl bolsa azyndan 10 million tonna ýetmegine garaşylýar. Bu şeýle hem günorta-günbatardaky müşderilerimiz üçin täze bir ugur açar» diýip, “Sinotrans Guangxi” kompaniýasynyň marketing bölüminiň ýerine ýetiriji baş müdiriniň orunbasary Huan Szýantao aýtdy.
Siszýan derýasynyň demirgazykdaky gämi gatnaw ýoluny günortadaky Beýbu aýlagy bilen birleşdirýän Pinlu kanaly 1949-njy ýyldan bäri Hytaýda milli derejede meýilleşdirilen we utgaşdyrylan ilkinji iri derýa-deňiz kanal taslamasydyr.
“CCTV+” habar bermegine görä, Pinlu kanalynyň açylmagy Hytaýyň günorta-günbatarynda ulag infrastrukturasynyň ösdürilmeginde täze tapgyry alamatlandyrýar. Içerki welaýatlaryň deňze göni çykalgasynyň bolmagy diňe bir logistika çykdajylaryny azaltman, eýsem ASEAN ýurtlary we beýleki sebitler bilen söwda gatnaşyklaryny hem berkitmäge, şeýlelikde ykdysady ösüş üçin goşmaça mümkinçilikleri döretmäge ýardam eder.
