Hytaýyň milli hasaplaýyş kuwwatlary platformasy serişdeleri tutuş ýurt boýunça gözegçilikde saklamaga geçdi
Hasaplaýyş kuwwatlary emeli aňyň, ylmyň we senagatyň ösüşiniň bagly bolan täze strategik serişdesine öwrülýär. Aýry-aýry maglumatlary işlemek merkezleri bitewi tora birleşdirilende, ýurt bu serişdäni bitewi ulgam hökmünde dolandyrmaga, meýilnamalary utgaşdyrmaga we ösüşi çaltlandyrmaga mümkinçilik alýar.
Bu barada şenbe güni Hytaýyň demirgazygyndaky Hebeý welaýatynyň Lanfan şäherinde geçirilen 2026-njy ýylyň Hytaýyň Hasaplaýyş kuwwatlary maslahatynyň açylyş dabarasynda resmi taýdan yglan edildi. Platforma hasaplaýyş serişdelerine hyzmat etmek boýunça milli toplumlaýyn merkez hökmünde çykyş edýär. Häzirki wagtda onda 10 müňden gowrak korporatiw ulanyjy hasaba alnan, 2 müňden gowrak ýokary hilli hasaplaýyş önümi baradaky maglumatlar ýerleşdirilen we hasaplaýyş kuwwatlarynyň ulanylyşy boýunça milliardlarça maglumat ýazgysy toplanypdyr. Hytaýyň materik bölegindäki 31 sebitiň ählisi platforma birikdirildi. Bu häkimiýetlere ýurduň hasaplaýyş binýadyny aýdyň görmäge, ugurlary hakyky wagt tertibinde yzarlamaga we dürli sebitlerdäki iş ýagdaýyna gözegçilik etmäge mümkinçilik berýär.
«Şu ýylyň iýun aýynyň ahyryna çenli Hytaýda intellektual hasaplaýyş kuwwatynyň möçberi 2185 EFLOPS-a (sekuntda ýüzýän nokatly amallaryň eksaflopsyna) ýetdi. Bu geçen ýyl bilen deňeşdirilende 177 göterim köp. Milli hasaplaýyş merkezlerini we möhüm sebitleri birleşdirýän 70-den gowrak magistral aragatnaşyk kanaly guruldy. Bu bolsa hasaplaýyş torlarynyň utgaşdyrylmagyny ep-esli gowulandyrdy» diýip, Senagat we maglumat tehnologiýalary ministrliginiň baş inženeri Çžun Çžihun aýtdy.
«Hasaplaýyş torlarynyň integrasiýasy barha çuňlaşýar. Başlangyç tapgyrda “1–5–20 millisekunt” gijikme halkalary bolan üç derejeli hasaplaýyş tory emele geldi. Bu sebitara meýilnamalaşdyrmagyň binýadyny yzygiderli pugtalandyrýar» diýip, Hytaýyň Maglumat we aragatnaşyk tehnologiýalary akademiýasynyň baş inženeri He Baohun aýtdy.
Ýerüsti hasaplaýyş ulgamlary çalt giňeýärkä, Hytaý kosmos giňişligine hem nazaryny gönükdirýär. Maslahatda pudagyň wekilleri Pekin–Týanszin–Hebeý kosmos hasaplaýyş senagat geçelgesini döretmek başlangyjyny öňe sürdüler we kosmos hem-de ýerüsti ugurlardaky intellektual hasaplaýyş ulgamlaryny birleşdirýän tor döretmek taslamasyna girişdiler.
«Gaýtadan ulanylýan raketalary, radiasiýa çydamly çipleri işläp taýýarlamakda we orbita şertlerinde maglumatlary işlemekde öňegidişlik gazanyldy. Aerokosmiki maglumat tehnologiýalaryny we hasaplaýyş kuwwatlaryny birleşdirýän innowasiýa ekoulgamy has çalt kemala gelýär» diýip, Pekin şäheriniň Ykdysady we tehnologik ösüş müdirliginiň direktorynyň orunbasary Li Ýantao aýtdy.
Pudak boýunça synçylar kosmos we ýerüsti infrastrukturalary birleşdirýän bitewi ulgamy döretmäge bolan ymtylyşyň — içerki hasaplaýyş kuwwatlaryny ösdürmekden başlap, hasaplaýyş torlarynyň ýokary tizlikli birikmesini üpjün etmäge çenli — gymmatyň döredilmeginiň ähli tapgyrlarynda täze mümkinçilikleri açýandygyny belleýärler.
«Emeli aň infrastrukturasynyň ösdürilmegi netijesinde optiki geçirijiler, optiki komponentler we toplumlaýyn çözgütler babatdaky mümkinçiliklerimiz ep-esli ýokarlandy. Şu ýylyň ilkinji ýarymynda satuwdan alnan girdeji 10 milliard ýuana golaý boldy» diýip, «Ýanszy optiki süýüm we kabel jemgyýeti» kompaniýasynyň wise-prezidenti Çžen Sin aýtdy.
“CCTV+”-niň habar berşi ýaly, hasaplaýyş serişdelerine tutuş ýurt boýunça toplumlaýyn gözegçiligiň ýola goýulmagy we kosmos hasaplaýşy boýunça başlangyçlaryň durmuşa geçirilmegi Hytaýyň ýerüsti we kosmos böleklerini birleşdirýän bitewi hasaplaýyş infrastrukturasyny yzygiderli kemala getirýändigini görkezýär. Bu emeli aňyň çalt ösdürilmegi üçin binýat döredýär we ýurduň dünýäniň tehnologik bäsleşigindäki ornuny pugtalandyrýar.
