Hytaýyň sanly ulgamlary Russiýanyň «Alabuga» logistika merkezi BRICS-iň esasy merkezine öwürýär
Logistika diňe bir ýükleriň daşalmagy däl-de, eýsem ýurtlary we yklymlary birleşdirýän ykdysadyýetiň esasy ulgamydyr. Tehnologiýalar harytlary gaýtadan işlemegi çaltlandyranda, ugurlar bolsa täze bazarlara çenli giňelende, aýry-aýry ammar toplumy tutuş sebitleriň arasynda köprä öwrülýär. Hut şeýle ýagdaýda «Alabuga» BRICS ýurtlarynyň söwda akymlary üçin özüne çekiji merkeze öwrülýär.
Hytaýyň sanly ammar we awtomatlaşdyrylan ulgamlarynyň kömegi bilen Russiýanyň «Alabuga» ýörite ykdysady zolagynda ýerleşýän logistika merkezi BRICS ýurtlaryny birleşdirýän Ýewraziýanyň esasy logistika merkezleriniň birine öwrülýär. Tatarystanda ýerleşýän Russiýanyň iri logistika merkezleriniň biri bolan bu desganyň gurluşygyna 2023-nji ýylyň martynda başlandy we bir ýyldan soň, Tatarystanyň paýtagty Kazanda BRICS ýurtlarynyň liderleriniň 16-njy duşuşygynyň geçirilen döwründe ulanmaga berildi. Onuň işe girizilmegi halkara logistika gatnaşyklary, aýratyn-da BRICS ýurtlarynyň arasynda täze geçelgäniň açylmagyna mümkinçilik berdi.
«Wýetnamy eksport ugurlarymyza goşmak mümkinçiligini öwrenýäris. Biz ýükleri Hytaýyň sekizden gowrak iri şäherine ugradýarys, şeýle hem Hytaýdan haryt import edýäris. Şeýle hem Türkiýeden, Eýrandan we Birleşen Arap Emirliklerinden haryt ibermek mümkinçiligini öwrenýäris», diýip, merkeziň ýerine ýetiriji direktory Haýdar Waliullin aýtdy.
Häzirki wagtda desga alty sany demir ýol geçelgesine hyzmat edýär, bir wagtyň özünde 8 müň konteýneri gaýtadan işlemäge ukyply, onuň ýyllyk kuwwaty bolsa 100 müňden gowrak ýigrimi futlyk ekwiwalent birlige (TEU) deňdir. Importyň esasy bölegini oba hojalyk önümleri, agaç we kokoslar düzýär, eksportyň düzümine bolsa sarp ediş harytlary, elektronika we awtoulaglar girýär.
Hytaýyň sanly ammar we ugurlary meýilleşdiriş ulgamlarynyň, şeýle hem beýleki hytaý enjamlarynyň ulanylmagy merkezdäki ýükleri gaýtadan işlemegiň tizligini ep-esli ýokarlandyrdy. Bu pudakda 20 ýyllyk iş tejribesi bolan kran operatory Larisa Arsenýewa hytaý tehnikasy bilen ilkinji gezek işlände haýran galandygyny aýtdy. «Ähli zat örän oýlanyşykly işlenip taýýarlanypdyr. Enjamlar hem, howpsuzlyk çäreleri hem göz öňünde tutulypdyr. Bu ýerde hemme zadyň howpsuzlyk çäklendirmeleri bolandygy sebäpli, iş wagtynda ýalňyşlyk goýbermek diýen ýaly mümkin däl», — diýip, ol aýtdy.
Şu ýyl açylan logistika ammary hem hytaýyň awtomatlaşdyrylan konweýer ulgamy, şeýle hem Russiýada emeli aň bilen işleýän ilkinji awtomatlaşdyrylan tekje ulgamy bilen enjamlaşdyryldy. Bu bolsa ýükleri gaýtadan işlemegiň tizligini dört esse ýokarlandyrdy. Taslamanyň meýilnamasyna laýyklykda, şeýle awtomatlaşdyrylan ulgamlaryň ýene 17-si gurlar, ammarlaryň umumy meýdany bolsa 170 müň inedördül metre ýeter. «Ulgam doly awtomatiki işleýär. Ol harytlary tekjelere ýerleşdirýär, saklaýar we haçan çykarmalydygyny takyk bilýär. Zerur bolan ýagdaýynda ol hiç hili adamyň goşulyşmazlygyndan hem işläp bilýär», — diýip, ammar bölüminiň ýolbaşçysy Walentin Drozdow aýtdy.
Soňky ýyllarda BRICS ýurtlarynyň ykdysady we söwda hyzmatdaşlygynyň giňelmegi bilen merkezdäki işewürlik möçberi hem düýpli artdy. Bu bolsa onuň mundan beýläk-de giňeldilmegi baradaky meýilnamalaryň ýüze çykmagyna getirdi. Häzirki wagtda meýdany 23 müň inedördül metrden gowrak bolan gümrük zolagy, şeýle hem bir wagtyň özünde 10 otlyny kabul edip bilýän demir ýoly gurulýar. «Men özümi bu uly taslamanyň bir bölegi hökmünde duýýaryn. Kompaniýa ösýär, men hem onuň bilen bile ösýärin», — diýip, krançy Aýnur Aýsin aýtdy. «Ýaş zehinleriň işe goşulmagy maňa geljege bolan ynam berýär», — diýip, otly sürüjisi Hamid Sakaýew aýtdy.
“CCTV+”-niň habar bermegine görä, iki onýyllyk mundan ozal döredilen gününden bäri BRICS hyzmatdaşlyk mehanizmi 11 sany doly hukukly agza döwletden we 10 sany hyzmatdaş ýurtdan ybarat birleşige öwrüldi. Olar bilelikde dünýäniň iň iri ösüp barýan bazarlarynyň we ösüp barýan ykdysadyýetleriniň esasy bölegine wekilçilik edýär.
