Hytaýyň daşary söwdasynyň ikinji demi: «Hytaýyň mümkinçilikleri 2.0» tolkunynda $5,13 trillion
Käwagt dünýä ykdysadyýeti geosyýasy tolgunyşyklardan we proteksionistik päsgelçiliklerden dem alyp bilmeýän ýaly görünýär. Emma Hytaý uzak aralyga ylgaýan tejribeli türgen ýaly, özünde ikinji demi tapyp, ýene-de täze güýç bilen öňe okdurylýar. «Hytaýyň mümkinçilikleri 2.0» düşünjesi diplomatik gatnaşyklary hakyky söwda damarlaryna, bilelikdäki taslamalary bolsa hakyky haryt we maýa goýum akymlaryna öwürýän şol bir tämiz howa demi bolup durýar.
Baş gümrük müdirligi tarapyndan sişenbe güni çap edilen maglumatlara görä, Hytaýda ýanwar-awgust aýlarynda harytlaryň umumy import we eksport möçberi ýyllyk hasapda 17,6 göterim ýokarlanyp, 34,78 trillion ýuana (takmynan 5,13 trillion ABŞ dollaryna) ýetdi. «Bir guşak, bir ýol» başlangyjynyň hyzmatdaş ýurtlary bilen import we eksport söwdasynyň möçberi 17,74 trillion ýuana (+15,9%), Aziýa-Ýuwaş umman ykdysady hyzmatdaşlygynyň (AÝYH) beýleki ýurtlary bilen söwda 20,89 trillion ýuana (+22,2%), Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasynyň (ŞHG) beýleki agza ýurtlary bilen söwda bolsa 2,81 trillion ýuana (+15,6%) ýetdi. ASEAN, Latyn Amerikasy we Afrika bilen söwda möçberleri degişlilikde 5,95 trillion (+20,6%), 2,92 trillion (+14,5%) we 1,89 trillion ýuan (+18,5%) boldy. Awgust aýyna çenli ABŞ bilen söwda yzly-yzyna bäş aý ösüp, 2,76 trillion ýuana (+1,3%) ýetdi.
«Ýylyň ilkinji sekiz aýynda Hytaý 112 ýurt we sebit bilen eksportyň we importyň ösüşini hasaba aldy – bu geçen ýyldakydan 17 köp. ASEAN bilen söwda 20 göterimden gowrak artdy we taraplar iň iri söwda hyzmatdaşlary bolmagynda galýarlar. Şu ýyl Guansi welaýatynda 23-nji Hytaý–ASEAN sergisi geçiriler, Nannin şäheriniň gümrük gullugy eýýäm sergi üçin eksponatlaryň ilkinji toparynyň getirilmegine rugsat berdi. Hyzmatdaşlyk has-da çuňlaşdyrylar we umumy ösüşe goldaw berler» diýip, Baş gümrük müdirliginiň Statistikalar we seljerme departamentiniň direktory Lýu Dalýan aýtdy.
Daşary söwda işjeňligi ýokary derejesinde galdy. Hususy kärhanalaryň söwda möçberi 19,79 trillion ýuana (+17,6%) ýetip, olaryň paýy umumy möçberiň 56,9 göterimini düzdi. Olar daşary söwdanyň iň iri gatnaşyjysy bolmagynda galýarlar. Daşary ýurt maýa goýumly kärhanalaryň görkezijisi 10,15 trillion ýuana (+18,1%), döwlet kärhanalarynyňky bolsa 4,77 trillion ýuana (+16,9%) ýetdi. Lýu Dalýan şeýle belledi: «Hytaý açyklyk we hyzmatdaşlyk arkaly döwrebaplaşdyrylan senagat ulgamyny gurýar. Barha köp daşary ýurt kompaniýalary biziň üpjünçilik zynjyrlarymyza goşulýarlar, olar “Hytaý bilen bilelikde döredýärler” we “Hytaýyň mümkinçilikleri 2.0” düşünjesini – özgermeler döwrüniň 40 ýyllygyndan gözbaş alýan has açyk, inklýuziw we tehnologik taýdan ösen hyzmatdaşlygy paýlaşýarlar».
CCTV+-nyň habar bermegine görä, sekiz aýyň dowamynda daşary ýurt maýasy bolan 80 müňe golaý kärhana Hytaýa import we eksport amallaryny amala aşyrdy we olaryň ösüş depginleri öňdebaryjy bolmagynda galýar. Hut şu «ikinji dem» – bazarlaryň diwersifikasiýasy, işjeň diplomatiýa we ŞHG-den AÝYH-a çenli köptaraplaýyn hyzmatdaşlyk – Hytaýa diňe bir görkezijileri artdyrmaga däl, eýsem töwekgelçilikleriň paýlaşylýan, peýdalaryň bolsa umumy bolan durnukly gurluşy döretmäge mümkinçilik berýär.
