Hytaý bilen deňzi birleşdirýän iri Pinlu kanalynyň üsti bilen gämi gatnawy ýola goýuldy
Duşenbe güni Hytaý ýurduň günortasyndaky Guansi-Çžuan awtonom sebitinde ýerleşýän Pinlu kanalynyň 16-njy sentýabrdan gämi gatnawy üçin açylýandygyny mälim etdi. Bu suw ýoly sebit ösüşi we serhetüsti söwda üçin möhüm taslama hem-de täze strategik ulag geçelgesi bolar.
Guansi-Çžuan awtonom sebitiniň Halk hökümetiniň Maglumat býurosy tarapyndan geçirilen metbugat maslahatynda dört ýyllap alnyp barlan giň gerimli işlerden soň Pinlu kanalynyň esasy gurluşyk işleriniň kabul ediş barlaglaryndan geçendigi we Guansidäki derýa-deňiz gatnawlaryny dolandyrýan bitewi akylly platformanyň doly işe girizilendigi habar berildi. Adatdan daşary ýagdaýlarda kömek bermek, ýük çeşmelerini guramak we dessin taýýarlyk görmek boýunça ähli işler tamamlandy, zerur bolan ähli amallar ýerine ýetirildi. Kanal gämi gatnawyna taýýar. Şeýle hem duşenbe güni Pinlu kanalynyň guýýan ýeriniň nawigasiýa kartasy resmi taýdan çap edildi. Ol gämilere gatnaw wagtynda nawigasiýa taýdan goldaw berer.
Daglary deňiz bilen birleşdirýän derýa diňe bir suw ýoly däl-de, eýsem strategik geçelgesine öwrülende, bu diňe bir welaýatyň däl, eýsem tutuş sebitiň ykdysady kartasyny üýtgedýär. Pinlu kanaly diňe bir inženerçilik üstünligi bolman, eýsem Hytaýyň täze ykdysady geografiýasynyň möhüm açarydyr. Ol aralyklary gysgaldýar, logistika çykdajylaryny arzanladýar we ýurduň günorta-günbatar bölegine ASEAN ýurtlarynyň deňiz derwezelerine çykmaga mümkinçilik berýär. Dört ýyllyk gurluşyk, milliardlarça maýa goýumlary we müňlerçe işçiniň zähmeti netijesinde 134 kilometr uzynlygyndaky suw ýoly döredildi. Indi ol ýurduň içerki welaýatlaryny dünýä bazarlary bilen birleşdirýär. Bu diňe bir kanal däl, eýsem geçmiş bilen geljegiň, Hytaý bilen goňşy ýurtlaryň arasyndaky köprüdir.
Pinlu kanaly 1949-njy ýylda Hytaý Halk Respublikasy döredileli bäri milli derejede meýilleşdirilip we gurlup başlanan, derýalary deňiz bilen birleşdirýän ilkinji kanalydyr. Şeýle hem ol Täze halkara guryýer-deňiz söwda geçelgeleriniň möhüm taslamasy we «Bir guşak, bir ýol» başlangyjynyň möhüm bölegi bolup durýar.
Gurluşyk işleri 2022-nji ýylyň 28-nji awgustynda başlandy. Taslama goýlan maýa goýumlarynyň umumy möçberi takmynan 72,7 milliard ýuana (takmynan 10,8 milliard ABŞ dollary) deň boldy.
Uzynlygy 134,2 kilometr bolan kanal demirgazykda Nannin şäheriniň Hençžou etrabyndaky Siszin suw howdanynda ýerleşýän Pintan derýasynyň aýagyndan başlanýar. Ol Sinçžou şäheriniň Linşan etrabynyň Luwu şäherçesiniň üstünden geçip, Szin derýasynyň ugry bilen Beýbu aýlagyna ýetýär.
Kanal Hytaýda gämi gatnawy üçin iň ýokary standartlara laýyklykda gurlup, içerki suw ýollarynyň I derejeli talabyna laýyk gelýär. Ol ýük göterijiligi 5000 tonna çenli bolan gämileri kabul edip bilýär.
Kanal işe girizilenden soň, Hytaýyň günorta-günbatar böleginden deňze daşalýan ýükleriň içerki suw ýoly boýunça aralygyny adaty ugurlar bilen deňeşdirilende 560 kilometrden gowrak gysgaldar. ASEAN ýurtlarynyň iri portlaryna ýük daşamak aralygy ep-esli azalyp, umumy logistika çykdajylarynyň 18–30 göterim peselmegine garaşylýar.
Taslamanyň her ýyl ulag çykdajylarynda 5 milliard ýuandan gowrak tygşytlamaga mümkinçilik bermegine garaşylýar. Şeýle hem ol Guansi sebitiniň deňiz infrastrukturasyny ösdürmek, Hytaýyň günbatar böleginiň täze döwürde giň gerimli ösüşini ilerletmek we Hytaý bilen ASEAN ýurtlarynyň umumy geljekli has ýakyn jemgyýetini döretmäge goşant goşmak üçin uly ähmiýete eýedir.
1950-nji ýyllarda eýýäm göz öňünde tutulan, emma taslamanyň çylşyrymlylygy sebäpli yza süýşürilen Pinlu kanaly ahyrynda Hytaýyň tehnologik ösüşi we ykdysady kuwwatynyň artmagy netijesinde hakykata öwrüldi.
Kanalyň açylmagy Hytaý bilen ASEAN ýurtlarynyň arasyndaky söwda gatnaşyklarynyň has-da çuňlaşýan döwrüne gabat geldi. Iki taraplaýyn söwdanyň möçberi 1,2 trillion ABŞ dollaryndan geçdi.
Täze suw ýoly harytlaryň daşalyşyny diňe bir çaltlandyrman, eýsem täze iş orunlaryny döreder, maýa goýumlaryny çekmäge we Hytaýyň günorta-günbatar welaýatlarynyň dünýä üpjünçilik zynjyrlaryna has işjeň goşulyşmagyna ýardam eder. Bu waka Hytaýyň infrastrukturasynyň ösüşinde we onuň sebit ykdysadyýetindäki ornunda täze tapgyry alamatlandyrýar.
"CCTV+" habar berşi ýaly, Pinlu kanalynyň gämi gatnawy üçin açylmagy Hytaýyň ulag infrastrukturasynyň ösüşinde möhüm tapgyr boldy. Bu taslama diňe bir ýurduň içerki sebitleri bilen kenarýaka ýerleriniň arasyndaky baglanyşygy güýçlendirmän, eýsem ASEAN ýurtlary bilen söwda üçin täze mümkinçilikleri hem açar. Ýakyn ýyllarda bu kanalyň Hytaýyň günortasyndaky esasy logistika geçelgeleriniň birine öwrülmegine, ykdysady ösüşe we sebitleýin integrasiýa ýardam etmegine garaşylýar.
