Hytaý bilen Russiýa sebitara hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrýar
Hytaý bilen Russiýa «Bir guşak, bir ýol» başlangyjynyň Ýewraziýa ykdysady birleşiginiň ösüşi bilen utgaşygyny güýçlendirmeli, şeýle hem Hytaýyň Demirgazyk-Gündogaryny galkyndyrmak strategiýasyny Russiýanyň Uzak Gündogaryny ösdürmek strategiýasy bilen sazlaşdyrmaly. Bu barada Hytaýyň Döwlet geňeşiniň wise-premýeri Din Sýuesýan penşenbe güni aýtdy.
Hytaýyň Kommunistik partiýasynyň Merkezi komitetiniň Syýasy býurosynyň Hemişelik komitetiniň agzasy bolan Din bu pikiri Russiýanyň Uzak Gündogaryndaky Wladiwostok şäherinde geçirilen 11-nji Gündogar ykdysady forumynda çykyş eden mahaly beýan etdi.
Diniň aýtmagyna görä, döwlet baştutanlarynyň strategik ýolbaşçylygy astynda köp ýyllaryň dowamynda Hytaý bilen Russiýanyň sebitara hyzmatdaşlygy, aýratyn-da Hytaýyň Demirgazyk-Gündogary bilen Russiýanyň Uzak Gündogarynyň arasyndaky hyzmatdaşlyk netijeli üstünlikleri gazandy.
Ýewraziýanyň iň iri iki döwleti ösüş strategiýalaryny utgaşdyranda, bu diňe olaryň içerki ykdysady geografiýasyny däl, eýsem tutuş yklymdaky hyzmatdaşlygyň gurluşyny hem üýtgedýär. «Bir guşak, bir ýol» başlangyjynyň we Ýewraziýa ykdysady birleşiginiň iri taslamalarynyň utgaşdyrylmagy diňe bir diplomatik formula bolman, eýsem häzirki wagtda Ýuwaş ummanyndan Baltika deňzine çenli bazarlary, serişdeleri we adamlary birleşdirýän amaly mehanizmdir.
Hytaýyň Demirgazyk-Gündogaryny galkyndyrmak strategiýasynyň Russiýanyň Uzak Gündogaryny ösdürmek strategiýasy bilen sazlaşdyrylmagy bolsa ozal çetki hasaplanylan sebitleri ösüşiň täze merkezlerine öwürýär. Bu geosyýasy adalgalaryň aňyrsynda hakyky köprüler, zawodlar, iş orunlary we millionlarça adamyň has gowy durmuş baradaky umytlary dur.
Hytaý Russiýanyň Uzak Gündogarynyň iň iri söwda hyzmatdaşy bolmagynda galýar diýip, ol aýtdy. Şeýle hem hyzmatdaşlygyň esasy taslamalarynyň has çalt öňe ilerleýändigini, özara wizasyz syýahat syýasatynyň ýolagçy we ýük daşamalarynyň möçberiniň artmagyna ýardam berendigini belledi.
Ol Hytaý bilen Russiýanyň halklaryň zerurlyklaryna has ýakyn bolmagyny, sebitleriň arasynda özara goldawy güýçlendirmegi, ýerli aýratynlyklara mahsus pudaklary ösdürmegi we iki ýurduň halklarynyň ösüşden we galkynyşdan has köp anyk peýda gazanmagyny üpjün etmegi teklip etdi.
Ol iki tarapy hem işewürlikde ýüze çykýan meseleleri dessine çözmäge, syýasatyň dowamlylygyny we durnuklylygyny goldamaga, şeýle hem işewürligiň ösmegi üçin amatly şertleri döretmäge çagyrdy.
Şeýle-de ol iki tarapy medeniýet, syýahatçylyk, bilim we ýaşlar syýasaty ýaly ugurlarda alyş-çalyşlary we hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmaga hem-de Hytaý-Russiýa «Bilim ýyllary» maksatnamasynyň çägindäki dürli çäreleriň üstünlikli geçirilmegini üpjün etmäge çagyrdy.
Ol Hytaý bilen Russiýanyň sebitde parahatçylygy we durnuklylygy goramalydygyny, BMG-niň Tertipnamasynyň maksatlaryny we ýörelgelerini, şeýle hem halkara adalatlylygyny bilelikde goramalydygyny, Ikinji jahan urşunyň netijelerine we uruşdan soňky halkara tertibine şübhe döretmäge gönükdirilen islendik synanyşyklaryň öňüni almalydygyny aýtdy.
Diniň aýtmagyna görä, Hytaý durnukly we sagdyn ykdysady ösüşi üpjün etmek üçin ynama, mümkinçiliklere we zerur şertlere eýedir. Ol Hytaýyň ýokary derejedäki açyklygy giňeltmäge ygrarlydygyny we daşary ýurt kompaniýalarynyň Hytaýa maýa goýumlaryny dowam etdirmegini hem-de ýurtdaky işjeňligini çuňlaşdyrmagyny goldaýandygyny aýtdy.
Soňky ýyllarda Hytaý bilen Russiýanyň arasyndaky hyzmatdaşlyk görlüp-eşidilmedik derejä çykdy. Iki ýurduň arasyndaky söwda dolanyşygy 200 milliard dollardan geçdi, Russiýanyň Uzak Gündogary bolsa bu hyzmatdaşlygyň esasy peýda görýän sebitleriniň birine öwrüldi.
Hytaýyň bu sebite goýýan maýa goýumlary artýar, energetika, ulag infrastrukturasynyň we senagatyň dürli ugurlaryndaky bilelikdäki taslamalar yzygiderli durmuşa geçirilýär. Wladiwostokda her ýyl geçirilýän Gündogar ykdysady forumy bu meseleleri ara alyp maslahatlaşmak üçin esasy meýdança öwrüldi.
2025-nji ýylda girizilen Russiýa bilen Hytaýyň arasyndaky özara wizasyz syýahatlar syýahatçylygyň we işewürlik gatnaşyklarynyň ösmegine itergi berdi, «Bilim ýyllary» maksatnamasy bolsa ynsanperwer gatnaşyklary berkitýär.
Ählumumy näbellilikleriň we Russiýa garşy sanksiýa basyşlarynyň şertlerinde Hytaý bilen hyzmatdaşlyk Moskwa üçin strategik ähmiýete eýe bolýar, Pekin üçin bolsa Ýewraziýanyň serişdelerine we bazarlaryna elýeterliligi açýar.
CCTV+-yň habar bermegine görä, Din Sýuesýanyň Gündogar ykdysady forumynda eden çykyşy Hytaýyň Russiýa bilen hemmetaraplaýyn hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmaga gönükdirilen strategik ugruny tassyklady.
Iri taslamalaryň utgaşdyrylmagy we sebit strategiýalarynyň sazlaşdyrylmagy diňe ykdysadyýet bilen çäklenmän, howpsuzlyk, medeniýet we halkara tertibi bilen bagly meseleleri hem öz içine alýan uzak möhletli hyzmatdaşlyk üçin berk binýady döredýär.
Öňümizdäki ýyllarda iki ýurduň, aýratyn-da Uzak Gündogarda, ykdysadyýetleriniň has-da integrasiýalaşmagyna garaşyp bolar. Bu bolsa iki ýurduň işewürleri üçin hem, ýönekeý raýatlary üçin hem peýdaly bolar.
