Girongda heläk bolanlaryň sany 21-e ýetdi, dereksiz ýiten 541 adamy gözlemek işleri dowam edýär
Hytaýyň günorta-günbataryndaky Siszan awtonom sebitinde, Hytaý-Nepal serhedindäki Girong portunda geçen hepde bolup geçen we uly weýrançylyklara getiren süýşgünde aradan çykanlaryň sany çarşenbe güni günortana çenli 21 adama ýetdi. Sebitleýin hökümetiň soňky brifinginde habar berlişine görä, şol günüň ir sagatlarynda betbagtçylyk zolagynyň esasy bölegi bilen ýol aragatnaşygynyň dikeldilmeginden soň gözleg-halas ediş işleri doly güýjünde dowam etdirilýär.
Asyrlar boýy berk we üýtgewsiz ýaly görünýän daglar häzirki wagtda özleriniň näderejede gowşak bolup bilýändigini gorkunç ýygylykda ýatladýar. 21 adamyň janyna kast eden we 500-den gowrak maşgalany näbelli ýagdaýda goýan Girongdaky pajygaly waka tebigy hadysalaryň tutuş ilatly nokatlary nähili çalt ýok edip biljekdigini ýene bir gezek ýatlatdy. Emma weýrançylyklar we agyr ýitgiler bilen birlikde başga bir waka hem bar — bu adatdan daşary kynçylyklara garamazdan, dag geçelgelerinden, suwdan we palçykdan geçip, ejir çekenlere ýetmäge çalşan halas edijileriň gaýduwsyzlygy baradaky wakadyr. Betbagtçylyk zolagyna barýan ýoluň dikeldilmegi umydyň nyşanyna öwrüldi: indi agyr tehnikalar we ýüzlerçe halas ediji aman galanlary gözlemek üçin üznüksiz iş alyp baryp bilýär.
Sebitleýin hökümetiň başlygy hem-de betbagtçylyk sebäpli döredilen gyssagly halas ediş amalynyň ştabynyň ýolbaşçysy Gama Çedaýn Hytaý-Nepal serhedinde uly süýşgüniň ýüze çykmagyndan ýedi gün soň žurnalistlere halas ediş işleriniň soňky ýagdaýy barada maglumat berdi. Çedaýn serhet portunda 21 adamyň ölendigi tassyklanandygyny, häzirki wagta çenli wakanyň bolan ýerinden takmynan 847 sany şahsy zadyň çykarylandygyny we dereksiz ýitenleriň sanawynda duran 541 adamy gözlemek işleriniň dowam edýändigini aýtdy.
Çarşenbe güni sagat 10:00 töwereginde süýşgünden ejir çeken portuň merkezi bölegine barýan ýoluň dikeldilmegi halas ediş amalyna täze itergi berdi. Bu, G216 milli awtomobil ýolunyň agyr zeper ýeten böleklerinde birnäçe günüň dowamynda gije-gündiz geçirilen abatlaýyş işlerinden soň amala aşyryldy. Çedaýn ýoluň arassalanmagyna çenli halas edijileriň waka bolan ýerine ýetmekde ägirt uly kynçylyklara duçar bolandyklaryny düşündirdi. Onuň aýtmagyna görä, köp halas ediji howply dag ýollaryndan uzak aýlaw ýollaryny pyýada geçmeli bolup, käbir ýagdaýlarda sebitiň merkezi bölegine ýetmek üçin 12 sagada çenli wagt sarp edipdir. Derýalardan geçmek üçin hüjüm we rezin gaýyklar hem ulanylypdyr. Şeýle hem halas edijileri, zerur serişdeleri we beýleki ýörite enjamlary sebite eltmek üçin 24 sany dikuçar ugradylypdyr.
«Häzirki wagtda halas ediş işlerine 2300-den gowrak halas ediji, 400 sany gözleg-halas ediş ulag serişdesi, 8000-den gowrak enjam toplumy we uçarmansyz uçarlaryň 800-den gowrak uçuşy çekildi. Şeýle hem howa arkaly 5,43 tonna ýük we enjam getirildi. Mundan başga-da, merkezi zolakda dört sany yşyklandyryş enjamy, bir pes woltly generator we bir zarýad beriş stansiýasy gurnaldy. Gözleg-halas ediş işini üpjün edýän 12 sany esasy stansiýa bilen aragatnaşyk hem täzeden dikeldildi» diýip, ol aýtdy.
Çedaýn gözleg zolagynyň gerimi barada hem maglumat berip, ýüzlerçe gözleg-halas ediş işiniň tamamlanandygyny we olaryň dowamynda umumy meýdany takmynan 1,6 million inedördül metr bolan çäkleriň jikme-jik gözden geçirilendigini belledi. Şeýle hem ol esasan dikeldilen awtomobil ýolunyň — soňky birnäçe günüň dowamynda ýoluň zeper ýeten böleginiň takmynan üç kilometriniň arassalanandygyny — indi esasy enjamlary port zolagyna eltmäge mümkinçilik berýändigini we munuň işleri ep-esli çaltlandyrjakdygyny aýtdy.
«Ýoluň arassalanmagyndan bäri üznüksiz gözleg-halas ediş işlerini geçirmek üçin 10-dan gowrak agyr tehnika we mehaniki enjam söweş zolagyna girdi» diýip, komandir aýtdy.
Girong (Kyrong) porty Hytaýyň günorta-günbataryndaky möhüm gury ýer serhet geçelgesidir. Ol Tibet awtonom sebitini Nepal bilen birleşdirýär we iki ýurduň arasyndaky esasy söwda geçelgeleriniň biridir. Sebit ýokary seýsmiki işjeňlik we buzluklaryň eremegini çaltlandyrýan howanyň üýtgemegi sebäpli süýşgünlere we palçyk akymlaryna sezewar bolýar. Geçen hepde bolan pajyga soňky onýyllyklarda sebitde ýüze çykan iň uly tebigy betbagtçylyklaryň birine öwrüldi. Süýşgünden soň ýollar doly weýran bolup, halas ediş işlerini bökdedi. Emma bir hepdelik üznüksiz tagallalardan soň ýol gulluklary ulag hereketini dikeldip, agyr tehnikalary işe çekmäge mümkinçilik döretdiler. Häkimiýetler dikuçarlary, uçarmansyz uçarlary we çylşyrymly şertlerde gözleg geçirmek üçin ýörite enjamlary goşmak bilen, bar bolan ähli serişdeleri işe gönükdirdiler.
CCTV+ tarapyndan habar berlişi ýaly, Girong portundaky halas ediş işi täze tapgyra gadam basýar: ýol aragatnaşygynyň dikeldilmegi agyr tehnikalaryň sebite girmegine mümkinçilik berip, gözleg işlerini ep-esli çaltlandyrar. Agyr ýitgilere garamazdan, halas edijiler aman galanlary tapmak umydyny ýitirmeýärler. Bu pajyga daglyk sebitlerde irki duýduryş ulgamlaryny we halkara hyzmatdaşlygy güýçlendirmegiň zerurdygyny ýene bir gezek görkezýär, sebäbi howanyň üýtgemegi şeýle tebigy betbagtçylyklaryň ýygylygyny we weýran edijilik güýjüni barha artdyrýar.
