Si Szinpin: Hytaý bilen Müsür strategik hyzmatdaşlygy berkitmeli
Dünýädäki durnuklylyk döwletleriň özgerişler döwründe biri-birine goldaw bermäge taýýarlygyndan başlanýar. Köp ýyllaryň dowamynda dostluk we hyzmatdaşlyk gatnaşyklary bilen baglanyşýan Hytaý bilen Müsür özara ynamy berkitmegi we halkara hem-de sebit ýagdaýynyň öňünde durýan kynçylyklara bilelikde jogap bermegi maksat edinýärler.
Hytaý Halk Respublikasynyň Başlygy Si Szinpin Hytaý bilen Müsüriň biri-birine berk goldaw bermelidigini, hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmalydygyny we umumy geljegi bolan Hytaý-Müsür jemgyýetini kemala getirmegi dowam etdirmelidigini aýtdy. Ol bu barada çarşenbe güni Müsüriň Prezidenti Abdel Fattah as-Sisi bilen geçirilen gepleşiklerde belledi.
Si Szinpin Müsüriň 1956-njy ýylda Hytaý Halk Respublikasy bilen diplomatik gatnaşyklary ýola goýan ilkinji arap we Afrika ýurdy bolandygyny belledi. Hytaý lideriniň Müsüre häzirki sapary soňky on ýylyň dowamynda ilkinji döwlet sapary bolup, iki ýurduň arasynda diplomatik gatnaşyklaryň ýola goýulmagynyň 70 ýyllygynyň bellenilýän ýylyna gabat gelýär.
Si Szinpiniň sözlerine görä, ýedi onýyllygyň dowamynda Hytaý-Müsür gatnaşyklary dürli synaglardan geçip, deňhukuklylyk, özara ynam, dostluk, birek-birekden öwrenmek we özara bähbitli hyzmatdaşlyk ýörelgelerine esaslanýan berk binýady kemala getirdi. Soňky ýyllarda iki ýurduň hemmetaraplaýyn strategik hyzmatdaşlygy täze depgine eýe boldy.
Hytaýyň lideri syýasy gatnaşyklary ýokary derejede dowam etdirmegiň we ähli ugurlardaky hyzmatdaşlygy giňeltmegiň zerurdygyny nygtady. Onuň aýtmagyna görä, ösüş strategiýalaryny utgaşdyrmaga hem-de infrastruktura, energetika, oba hojalygy we aragatnaşyk tehnologiýalaryndaky hyzmatdaşlygyň mümkinçiliklerinden peýdalanmaga aýratyn üns berilmelidir.
Şol bir wagtyň özünde Hytaý bilen Müsür ýaşyl energetika, elektrik ulaglary, aerokosmiki pudak, sanly ykdysadyýet we döwrebap oba hojalyk tehnologiýalary ýaly hyzmatdaşlygyň täze ugurlaryny ösdürmegi maksat edinýärler. Si Szinpin medeniýet, bilim, ylym-tehnika, lukmançylyk we sport ugurlaryndaky alyş-çalyşlary hem giňeltmäge çagyrdy.
Taraplar howpsuzlyk meselelerine hem aýratyn üns berdiler. Si Szinpin transmilli jenaýatçylyga, korrupsiýa we terrorçylyga garşy göreşde hyzmatdaşlygy berkitmegiň, şeýle hem BMG we BRICS ýaly köptaraplaýyn meýdançalarda utgaşdyrmany giňeltmegiň tarapdary bolup çykyş etdi.
Müsüriň Prezidenti Abdel Fattah as-Sisi öz gezeginde Si Szinpiniň döwlet saparyny gutlady we iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklaryň 70 ýylyň dowamynda durnukly ösýändigini, dürli ugurlardaky hyzmatdaşlygyň bolsa möhüm netijeleri berendigini nygtady. Müsür «bir Hytaý» ýörelgesine ygrarlydygyny tassyklap, hemmetaraplaýyn strategik hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmaga taýýardygyny mälim etdi.
As-Sisi Kairiň Hytaý bilen söwda we maýa goýumlary, senagat, infrastruktura, maliýe, ylym we tehnika, şeýle hem täze energiýa çeşmeleri babatynda hyzmatdaşlygy giňeltmäge gyzyklanýandygyny aýtdy. Şeýle hem ol harby we goranyş ugurlaryndaky alyş-çalyşlary, iki ýurduň halklarynyň arasyndaky gatnaşyklary berkitmäge taýýardyklaryny belledi.
Gepleşiklerde Ýakyn Gündogardaky ýagdaýa uly üns berildi. Si Szinpin sebitiň halklarynyň öz işleriniň hojaýyny bolmalydygyny, daşarky goşulmalaryň bolsa ret edilmelidigini aýtdy. Hytaý sebit ýurtlarynyň arasyndaky dialogy goldaýar we umumy, hemmetaraplaýyn, hyzmatdaşlyga esaslanýan hem-de durnukly howpsuzlyk ýörelgelerine daýanýan täze howpsuzlyk gurluşynyň döredilmegini goldaýar.
Hytaýyň lideri Ýakyn Gündogardaky meseleleri çözmek üçin toplumlaýyn çemeleşmäniň zerurdygyny nygtady. Onuň sözlerine görä, Palestina meselesi sebitiň merkezi meselesi bolmagynda galýar we oňa üns bermezlik ýa-da ony ikinji orna süýşürmek bolmaz.
Si Szinpin Ýakyn Gündogarda berk parahatçylygyň we durnuklylygyň ösüş bilen gönüden-göni baglanyşyklydygyny hem belledi. Hytaý halkara deňiz ýollarynyň howpsuzlygyny üpjün etmek, ösüş ulgamyndaky hyzmatdaşlygy giňeltmek, özara ynamy berkitmek we konfliktleriň düýp sebäplerini aradan aýyrmak üçin sebit ýurtlary bilen hyzmatdaşlyga taýýardyr.
Müsüriň Prezidenti öz ýurdunyň Hytaýyň Ýakyn Gündogar meselesindäki yzygiderli, obýektiw we bitarap garaýşyna ýokary baha berýändigini aýtdy. Kair dartgynlygy peseltmek, sebitleýin durnuklylygy üpjün etmek we täze howpsuzlyk gurluşyny öňe ilerletmek üçin Pekin bilen hereketlerini mundan beýläk-de utgaşdyrmagy maksat edinýär.
Gepleşikleriň netijeleri boýunça taraplar «Bir guşak, bir ýol» başlangyjyny, emeli aňy, ykdysadyýeti we söwdany, senagaty hem-de logistika ulgamyny öz içine alýan hyzmatdaşlyk baradaky birnäçe resminama gol çekdiler. Mundan başga-da, saparyň dowamynda sanly ykdysadyýet, ylym we tehnika, bilim we ulag ulgamlarynda 20-den gowrak resminama gol çekildi.
CCTV+ tarapyndan habar berlişi ýaly, Hytaý bilen Müsür hemmetaraplaýyn strategik hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de çuňlaşdyrmak barada bilelikdäki beýannamany hem çap etdiler. Çarşenbe güni Prezident Abdel Fattah as-Sisi we onuň aýaly Entissar Amer Si Szinpiniň we onuň aýaly Pen Liýuanyň hormatyna garşy alyş banketini geçirdiler.
