Tibetde Girong portundaky süýşgünden soň halas ediş işleri dowam edýär
Ýekşenbe güni Hytaýyň günorta-günbataryndaky Siszan awtonom sebitinde, çarşenbe güni Hytaý bilen Nepalyň serhedindäki Girong portuna aralaşan we uly weýrançylyga sebäp bolan süýşgünden soň halas ediş we ynsanperwerlik işleri güýçlendirildi. Ýerdäki çylşyrymly şertlere garamazdan, diri galan adamlary gözlemek işleri dowam edýär.
Betbagtçylyk Nepalyň tarapyndaky belent dag buzlygynyň opurylmagyndan soň başlandy. Buzlaryň, daşlaryň, palçygyň we suwuň uly akymy daglara tarap süýşüp, birnäçe minutyň içinde ägirt uly weýrançylyklara sebäp boldy we köp sanly adamyň ölmegine getirdi.
Çarşenbe güni irden Siszan welaýatynyň Şigadze şäheriniň Girong etrabynyň Girong portuna uly süýşme aralaşdy. Netijede Hytaý tarapynda azyndan 16 adam pida boldy, ýene-de 546 töweregi adam dereksiz ýitdi. Nepalyň häkimiýetleri ýurtda pida bolanlaryň sanynyň 794 adama ýetendigini, 2400-den gowrak adamyň bolsa dereksiz ýitendigini habar berýär.
Siszan sebitinde birnäçe ugur boýunça giň gerimli halas ediş işleri dowam edýär. Oňa 2100-den gowrak halas ediji gatnaşýar, şeýle hem 269 ulag we 3900-den gowrak enjam toplumy işe çekildi. Ýekşenbe güni geçirilen metbugat ýygnagynda bellenilişi ýaly, halas ediş güýçleri iň köp zyýan çeken ýerlere awtomobil ýollary, suw ýollary we howa giňişligi arkaly girmäge synanyşýarlar. Emma resmiler wakanyň bolan ýerinde işleýän halas ediş toparlarynyň örän çynlakaý kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolýandygyny bellediler.
Birnäçe günläp dowam eden ýagyşlar Girong etrabynyň iň köp zyýan çeken ýerlerinde topragy ýumşatdy. Ol ýerde galyňlygy 2 metre çenli ýetýän palçyk gatlagy emele geldi. Şeýlelikde, ýer «palçyga meňzeş» görnüşe geçip, halas edijileriň hereket etmegi üçin howply boldy. Şeýle agyr şertlerde halas edijiler jübütlere bölündi. Olaryň biri beýlekisi bilen baglanyşdyryldy, bu bolsa kimdir biri palçyga çümüp ýa-da ilişip galan ýagdaýynda özara kömek bermäge mümkinçilik berýär. Halas edijiler bu ýerlerden seresaplyk bilen öňe hereket edip, kör nokatlary we gizlin jülgeleri barlaýarlar hem-de ol ýerlerde ýaşaýşyň alamatlaryny gözleýärler. Halas ediş işleriniň güýçlendirilmegi bilen baglylykda, Hytaýyň Halk azat ediş goşunynyň serkerdeligi tarapyndan Siszan sebitine iki sany dikuçar iberildi. Olar heläkçilikden zyýan çeken ýerlere 400 kilogramdan gowrak zerur serişdeleri we adatdan daşary ýagdaýlarda halas ediş işlerine kömek bermek üçin 77 professional halas edijiden ybarat topary eltdi.
Şol bir wagtyň özünde, çarşenbe güni bolan süýşmeden soň heläkçilikden zyýan çeken ýerlere baryp ýetmek üçin möhüm ugur bolup durýan G216 milli awtomobil ýolunyň zeper ýeten böleklerinde harabalyklary arassalamak we ulag hereketini dikeltmek boýunça giň gerimli işler dowam edýär. Howadan düşürilen täsirli wideoşekillerde köp sanly ekskawatoryň we agyr tehnikanyň daşlary hem-de uly gaýalary aýyrmak boýunça işleýändigi görünýär. Şol bir wagtyň özünde derýanyň kenaryndan suw akyp geçýär, halas ediş toparlary bolsa dagyň etegindäki ýoly haýallyk bilen arassalaýarlar. Ýekşenbe güni sagat 16:00-a çenli halas ediş topary ilkinji “S” görnüşli bölegiň iki öwrümindäki ýoly üstünlikli arassalady. Bu agyr tehnikalaryň köpüsiniň sebite girip bilmegini üpjün etmek üçin örän möhümdir. Işler dowam edýär, halas ediş ýolunyň dikeldilmeli böleginiň uzynlygy 1,25 kilometrden biraz gowrak bolup galýar.
Şol bir wagtyň özünde Siszandaky tehniki hünärmenler halas ediş işleriniň üstünlikli geçirilmegi üçin zerur bolan elektrik üpjünçiligini, şeýle hem möhüm aragatnaşyk serişdeleriniň üznüksiz işlemegi üçin durnukly elektrik üpjünçiligini dikeltmek boýunça gije-gündiz işleýärler. Süýşgünden soň Girong portunyň ýokarky akymynda birnäçe suw howdany emele geldi. Ikinji derejeli tebigy betbagtçylyklaryň ýüze çykmak howpy heläkçiligiň netijelerini ýok etmek boýunça işleriň öňündäki iň çynlakaý howplaryň birine öwrüldi. Ýekşenbe güni günortana çenli şeýle suw howdanlarynyň ikisinden suw çykaryldy. «Ýerdäki işlerden we tehniki gözegçilikden soň täze emele gelen suw howdany tebigy ýagdaýda gurady we suw esasan akyp gitdi. Töwekgelçilik esasan gözegçilik astyna alyndy. Mundan beýläk hem süýşen toprak massasyna gözegçiligi güýçlendireris hem-de irki duýduryş işlerini has-da berkideris» — diýip, Adatdan daşary ýagdaýlar boýunça ministrligiň Töwekgelçiliklere gözegçilik we toplumlaýyn ýangyn howpsuzlygy bölüminiň müdiriniň orunbasary Wan Çenleý belledi.
Öýlerini ýitiren we ýakynlarynyň ykbaly barada alada edýän ilata kömek bermek boýunça hem işler alnyp barylýar. Girong etrabynyň Sale şäherçesiniň Guoba obasynda 105 adam ewakuasiýa edildi. Milli Saglygy goraýyş komissiýasy ýerli ilata we öň hatarda işleýän gyssagly kömek gulluklarynyň işgärlerine goldaw bermek üçin psihologlary iberdi. Syçuan uniwersitetiniň Günbatar Hytaý keselhanasynyň gyssagly kömek bölüminiň müdiriniň orunbasary, heläkçilikden zyýan çeken etraba iberilen hünärmenleriň biri Zou Lin «Biz ýerinde işlemek üçin işgärleri taýýarlamak, maslahat hyzmatlaryny we psihologik goldawy bermek ýaly köp sanly usullardan peýdalanýarys. Mundan başga-da, göçürilen ilatyň ýerleşdirilen ýerlerinde öň hatarda işleýän lukmançylyk işgärlerini hem kynçylyklary ýeňip geçmegiň strategiýalary bilen tanyşdyrarys» — diýip belledi.
Şol bir wagtyň özünde goňşy Nepal öz halas ediş işlerini giçirýärkä, Hytaý serhetüsti kömegini berýär. Hytaýyň Halkara ösüş boýunça hyzmatdaşlyk agentliginiň habar bermegine görä, ýekşenbe güni Katmandu ynsanperwerlik ýükleri iberildi. Hytaýly tunel gurluşygy boýunça hünärmenleriň topary hem çylşyrymly halas ediş işlerine kömek bermek üçin ugradyldy. Ol ýerde birnäçe işçiniň gurulýan gidroelektrik bekedinde gabalyp galandygy çaklaýarlar. Has giň gerimli hyzmatdaşlyk hem uly halas ediş işleriniň çäklerinde amala aşyrylýar: hytaýly hünärmenler Nepalyň beýleki zyýan çeken sebitlerine iberildi. Şeýle hem zyýan çeken ýerleriň suratlary, hemra maglumatlary we gidrologik maglumatlar ýaly maglumatlar Nepala berildi.
“CCTV+”-niň habar bermegine görä, Girong portundaky halas ediş işleri aşa çylşyrymly şertlere garamazdan dowam edýär. Halas edijiler diri galan adamlary tapmak we kömegi getirmek üçin zerur bolan infrastruktura desgalaryny dikeltmek üçin ähli tagallalary edýärler. Hytaý diňe bir tebigy betbagtçylyklara içerki taýýarlygyny däl, eýsem goňşy Nepala kömek bermek arkaly halkara raýdaşlygyny hem görkezýär. Bu betbagtçylyk daglyk sebitlerde howanyň üýtgemeginiň netijelerini azaltmak we irki duýduryş ulgamlaryny güýçlendirmek boýunça dünýä derejesinde tagallalary birleşdirmegiň zerurdygyny ýene bir gezek görkezýär.
