Hytaý ýangyjyň bahalaryny arzanladýar
Ulaglaryň, azyk önümleriniň we müňlerçe harydyň bahasyny kesgitleýän ýangyjyň bahasy peselende, hatda az mukdardaky arzanlama hem millionlarça sarp ediji üçin ýeňillik döredýär. Energetika bazarlarynyň durnuklylygyna bagly bolan Hytaý dünýäde nebitiň bahalarynyň üýtgemegine laýyklykda benziniň we dizel ýangyjynyň içerki bahalaryny ýene-de düzedýär.
Bu gezek bahalar peseldildi: benziniň bir tonnasy 230 ýuan, dizel ýangyjynyň bir tonnasy bolsa 220 ýuan arzanladyldy. Muňa Ýakyn Gündogardaky dartgynlygyň gowşamagy sebäpli dünýä bazarynda nebitiň bahasynyň peselmegi sebäp boldy.
Emma analitikleriň duýduryş bermegine görä, bu tendensiýa uzak dowam etmezligi mümkin. Geosyýasy näbellilik we ABŞ-nyň strategik nebit ätiýaçlyklarynyň azalmagy islendik pursatda bazaryň ugruny üýtgedip biler.
Hytaý ýurduň esasy ykdysady meýilleşdiriş edarasy tarapyndan anna güni berlen habara görä, şenbe gününden başlap halkara nebit bahalarynyň üýtgemegine laýyklykda benziniň we dizel ýangyjynyň bölek satuw bahalaryny peselder.
Hytaýyň Milli ösüş we özgertmeler komissiýasynyň maglumatlaryna görä, benziniň bir tonnasynyň bahasy 230 ýuana (takmynan 34 ABŞ dollary), dizel ýangyjynyň bahasy bolsa bir tonna üçin 220 ýuana arzanladylar.
Hytaýda hereket edýän bahalary kesgitlemek mehanizmine laýyklykda, içerki benziniň we dizel ýangyjynyň bahalary her 10 iş gününden bir gezek halkara çig nebitiň bahasyndaky üýtgeşmelere görä täzeden gözden geçirilýär.
31-nji iýulda geçirilen öňki baha düzedişinden soň Ýakyn Gündogardaky dartgynlyk gowşady. Bu bolsa Ormuz bogazynyň doly açylmagyna garaşylýan umytlary güýçlendirdi we halkara çig nebit bahalarynyň düýpli peselmegine getirdi.
Emma soňra ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky gepleşikleriň netije bermezligi sebäpli nebit bahalary gaýtadan ýokarlandy we üýtgäp başlady. Muňa garamazdan, şu gezekki baha düzedişi üçin göz öňünde tutulan 10 iş gününiň dowamynda halkara nebitiniň ortaça bahasy öňki baha döwründäkiden pes boldy. Şol sebäpli Hytaýda içerki ýangyç bahalary hem arzanladyldy.
"Sublime China Information Co., Ltd." kompaniýasynyň uly analitigi Men Pen dünýäniň nebit bazaryny durnuksyzlaşdyrýan köp sanly töwekgelçiligiň henizem dowam edýändigini we geljekde bahalaryň ýokarlanmagyna sebäp bolup biljekdigini aýtdy.
2009-njy ýyldan bäri Hytaýda hereket edýän ýangyç bahalaryny kesgitlemek mehanizmi dünýä bazaryndaky bahalaryň güýçli üýtgemeleriniň içerki bazara täsirini azaltmaga gönükdirilendir. Bahalar her 10 iş gününden bir gezek täzelenýär, ýöne güýçli üýtgemeler ýüze çykan ýagdaýynda gorag mehanizmleri hem göz öňünde tutulandyr.
Häzirki arzanlama birnäçe çylşyrymly faktoryň utgaşmagy netijesinde ýüze çykdy. Bir tarapdan, Ýakyn Gündogardaky dartgynlygyň wagtlaýyn gowşamagy, beýleki tarapdan bolsa ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky gepleşikleriň näbelliligi möhüm täsir etdi. Bu gepleşikler Ormuz bogazynyň doly açylmagyna getirmedi.
Analitikler dünýä nebit bazarynyň henizem örän üýtgäp durýandygyny we islendik täze geosyýasy wakanyň nebitiň bahasynyň ýene-de ýokarlanmagyna sebäp bolup biljekdigini belleýärler. Hytaýyň häkimiýetleri bolsa sarp edijileriň we tutuş ykdysadyýetiň bähbitlerini goramak maksady bilen ýagdaýy yzygiderli gözegçilikde saklap, bazardaky üýtgeşmelere dessin jogap bermek boýunça çäreleri dowam etdirýärler.
"CCTV+"-niň habar bermegine görä, bahalaryň täzeden düzedilmegi dünýä energetika bazarynyň henizem ýokary derejede näbellilik bilen häsiýetlenýändigini ýene-de bir gezek görkezdi. Geosyýasy dartgynlygyň her bir täze tapgyry sarp edijiler üçin peýdalar bilen ykdysadyýet üçin ýüze çykýan kynçylyklaryň arasyndaky deňagramlylygy täzeden üýtgedip biler.
