Hytaýyň howa logistikasynyň ösüşi we özgerişi
Dünýäniň ýük akymlary geosyýasy ýagdaýlaryň durnuksyzlygy bilen ýüzbe-ýüz bolanda, ýangyç bahalarynyň ýokarlanmagy bolsa howa arkaly ýük daşaýjylara basyş döredende, Hytaýyň howa logistika ulgamy diňe bir öz durnuklylygyny saklamak bilen çäklenmän, eýsem täze şertlere laýyklykda özgerýär. Ýylyň ilkinji ýarymynda ösüş 6 göterime, halkara ugurlarda bolsa takmynan 14 göterime ýetdi. Iň esasy üýtgeşme bolsa ýükleriň gurluşynda ýüze çykdy: arzan we köpçülikleýin sarp edilýän harytlaryň ýerine uçarlarda barha köp ýarymgeçiriji enjamlary we emeli aň ulgamlary daşalýar.
Ýakyn wagta çenli ösüşiň esasy hereketlendirijisi bolan serhetüsti elektron söwda indi ýokary tehnologiýaly ýüklere ornuny berip başlady. Şeýle ýükler umumy howa ýük daşamalarynyň bary-ýogy 7 göterimini emele getirýändigine garamazdan, pudagyň umumy girdejisiniň 53 göterimini üpjün edýär. Şeýlelikde, Hytaý diňe bir täze çagyryşlara uýgunlaşman, howa arkaly ýük daşamagyň düýp mazmunyny hem üýtgedýär we logistikany ýönekeý eltip bermek hyzmatyndan bilim ykdysadyýetiniň strategik möhüm ulgamyna öwürýär.
Ýylyň ilkinji alty aýynda Hytaýda howa arkaly daşalan ýükleriň we poçta ýükleriniň möçberi 6 göterim artdy. Diňe halkara ugurlarda 2,32 million tonna ýük we poçta daşaldy. Bu bolsa geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 13,9 göterim ösüşi görkezýär we pudagyň ortaça görkezijisinden ep-esli ýokarydyr.
Şol döwürde serhetüsti elektron söwda ösüşiň möhüm çeşmesi bolmagynda galyp, umumy ýük daşamalarynyň 60–70 göterimini emele getirdi. Emma daşary ýurt söwda syýasatynyň berkidilmegi sebäpli bu ugurdaky ösüş haýallady.
Muňa garamazdan, ýokary tehnologiýaly önümçilik pudaklary, aýratyn-da emeli aň enjamlary bilen bagly ugurlar ösüşiň täze çeşmesine öwrüldi. Maglumatlara görä, bulutlaýyn hasaplamalar üçin enjamlaryň eksporty ýyllyk hasapda 114,4 göterim, ýarymgeçiriji enjamlaryň eksporty bolsa 91,5 göterim artdy.
Bu ýagdaýlar emeli aň bilen bagly ýük daşamalarynyň möçberiniň 130 göterimden gowrak ýokarlanmagyna ýardam etdi. Şeýle ýükler umumy howa ýük daşamalarynyň bary-ýogy 7 göterimini emele getirýär. Ýöne olaryň paýyna howa arkaly daşalýan ýükleriň umumy bahasynyň 53,5 göterimden gowragy düşýär.
Gymmat bahaly harytlara bolan artýan islegi kanagatlandyrmak üçin Hytaýyň howa logistika pudagy öz kuwwatyny giňeltdi. Ýylyň ilkinji ýarymynda halkara ýük gatnawlarynyň 92 täze ugry işe girizildi. Bu bolsa hepdede 217-den gowrak täze uçuşyň goşulmagyna we Hytaý bilen dünýäniň esasy bazarlarynyň arasyndaky howa ulagy arkaly söwda gatnaşyklarynyň has-da pugtalandyrylmagyna mümkinçilik berdi.
Mundan başga-da, ýük uçarlarynyň floty yzygiderli artdy. Uly awiakompaniýalar yklymara uzak aralykly ýük gatnawlarynyň kuwwatyny ýokarlandyrmak üçin täze mümkinçilikleri has çalt işe girizip başladylar.
Bilermenleriň bellemegine görä, dünýä bazaryndaky näbellilige garamazdan, Hytaýyň howa logistika pudagy ýokary durnuklylygy görkezdi we «möçberi giňeltmekden» «gurluş taýdan kämilleşdirmäge» üstünlikli geçdi.
Hytaýyň howa logistikasy dünýä üpjünçilik zynjyryndaky ornuny has-da pugtalandyrýar. Ýokary tehnologiýaly eksportyň, aýratyn-da emeli aň we ýarymgeçirijiler pudagyndaky eksportyň ösmegi ýük daşamalarynyň gurluşyny üýtgedip, olaryň bahasyny we ähmiýetini ýokarlandyrýar.
92 täze halkara ugruň açylmagy we ýük uçarlarynyň flotunyň giňeldilmegi pudagyň ösdürilmegine toplumlaýyn çemeleşilýändigini görkezýär. Dünýäde ýangyç bahalarynyň üýtgäp durýan we daşary syýasat bilen bagly töwekgelçilikleriň dowam edýän şertlerinde Hytaý işjeňleşme we tehnologik döwrebaplaşdyrma ugurlaryna aýratyn ähmiýet berýär. Bu bolsa diňe bir ösüş depginini saklamaga däl, eýsem pudagyň durnuklylygyny ýokarlandyrmaga hem mümkinçilik berýär.
Analitikler bu tendensiýanyň ýylyň ikinji ýarymynda hem dowam etmegine garaşýarlar. Sebäbi ýokary tehnologiýaly harytlara bolan isleg artmagyny dowam etdirýär, Hytaý bolsa olaryň önümçiliginde we dünýä bazarlaryna ýetirilmeginde möhüm orun eýeleýär.
"CCTV+"-niň habar bermegine görä, Hytaýyň howa logistikasynyň «mukdar taýdan ösüşden» «hil taýdan ösüşe» geçmegi ýurduň dünýä ykdysadyýetindäki täze ýagdaýlara nähili uýgunlaşýandygyny aýdyň görkezýän mysala öwrüldi. Şeýlelikde, Hytaý ýüze çykýan kynçylyklary dünýä ykdysadyýetindäki ornuny has-da pugtalandyrmak üçin täze mümkinçiliklere öwürýär.
