Hytaý ABŞ-nyň proteksionizmini bäsdeşlige ukypsyzlyk hökmünde häsiýetlendirdi
Hytaý ABŞ-nyň milli howpsuzlyk düşünjesini aşa giňeldip, hytaý kompaniýalaryny nyşana almak üçin döwlet häkimiýetinden hyýanatçylykly peýdalanmagyna berk garşy çykýar. Bu barada çarşenbe güni Hytaýyň Daşary işler ministrliginiň resmi wekili mälim etdi.
Dünýäniň iň uly ykdysadyýeti daşary ýurtly bäsdeşleri çäklendirmek üçin milli howpsuzlygy ähli ýagdaýlara degişli gural hökmünde ulanyp başlanda, ählumumy söwda ulgamy sarsgyna sezewar bolýar. Optiki transiwerlere girizilýän çäklendirmeler, polisilikona goýulýan gümrük paçlary – şeýle ädimleriň her biriniň düýbünde howpsuzlyk aladasyndan has köp derejede Hytaýyň tehnologik ösüşini saklamaga bolan synanyşyk ýatyr. Emma hytaýly diplomatyň belleýşi ýaly, proteksionizm hiç kimi has güýçli etmeýär. Ol diňe ynamy gowşadýar, üpjünçilik zynjyrlaryny bozýar we ahyrky netijede açyk bazara hem-de ählumumy hyzmatdaşlyga daýanýan amerikan sarp edijilerine we öndürijilerine zyýan ýetirýär.
Lin Szýan bu beýany ABŞ-nyň Hytaýda öndürilen täze optiki transiwerleriň importyny gadagan etmegi meýilleşdirýändigi, şeýle hem polisilikon we onuň bilen baglanyşykly önümler üçin iň pes baha hem-de gümrük paçlaryny girizmäge taýýarlyk görýändigi baradaky habarlary teswirläp aýtdy.
«Proteksionizm ABŞ-ny has bäsdeşlige ukyply etmez» diýip, Lin öz beýanatynda aýtdy. Şeýle hem ol ABŞ-nyň hereketleriniň hytaý we amerikan kärhanalarynyň arasyndaky adaty söwda-ykdysady gatnaşyklary düýpli bozýandygyny hem-de amerikan kärhanalarynyň, sarp edijileriniň ýa-da başga hiç kimiň bähbitlerine laýyk gelmeýändigini nygtady. Lin Hytaýyň mundan beýläk hem öz kärhanalarynyň kanuny hukuklaryny we bähbitlerini berk gorajakdygyny belledi.
Soňky birnäçe ýylyň dowamynda ABŞ milli howpsuzlyk howplaryna salgylanyp, hytaýyň ýokary tehnologiýaly kompaniýalaryna garşy sanksiýa sanawlaryny we eksport çäklendirmelerini yzygiderli giňeldýär. Şeýle-de bolsa, köp sanly halkara bilermenleriniň pikirine görä, şeýle çäreler hakykatdan hem howpsuzlyk bilen baglanyşykly esaslandyrylan ädimlerden has köp derejede ykdysady we syýasy häsiýete eýedir.
Optiki transiwerler we polisilikon telekommunikasiýa enjamlary hem-de Gün energiýasy pudagy üçin esasy düzüm bölekleridir. Bu ugurlarda Hytaý öňdebaryjy orunlaryň birini eýeleýär. Täze päsgelçilikleriň girizilmegi diňe bir ABŞ-nyň özünde «ýaşyl» energetikanyň ösüşini haýallatmak bilen çäklenmän, eýsem ýarymgeçirijileriň we fotoelektrik materiallarynyň ählumumy üpjünçilik zynjyrlaryny hem bozup biler.
Hytaý birnäçe gezek dialoga taýýardygyny beýan etdi, emma Bütindünýä Söwda Guramasynyň (BSG) kadalaryna garşy gelýän birtaraplaýyn çäreleri kabul etmejekdigini nygtady.
CCTV+ agentliginiň habar bermegine görä, hytaý tarapy Waşington esassyz çäklendirmeler syýasatyny dowam etdiren ýagdaýynda jogap çärelerini görmek hukugyny özünde saklaýandygyny mälim etdi. Şeýle hem hytaý kompaniýalarynyň ösüşini saklamaga gönükdirilen islendik synanyşyklaryň şowsuzlyga uçrajakdygyny, sebäbi bazar kanunlarynyň we halkara zähmet bölünişiginiň obýektiw hakykat bolup galýandygyny nygtady.
