Hytaýda sebitde ýygylaşýan ýer titremeleri sebäpli howsala düşmezlige çagyryş edildi
Adam aýagynyň astyndaky ýer sarsyp başlanda, dünýäniň dürli künjeklerinde bolup geçýän ýer titremeleri baradaky habarlar yzly-yzyna gelip gowuşanda, tebigy betbagtçylykdan gorky has-da güýçlenýär. Adam psihologiýasy şeýle aýratynlyga eýe: biz statistik maglumatlardan has köp täsirli wakalary ýatda saklaýarys. Bir günde iki gezek ýer titremesiniň bolmagy, Wenesueladaky weýran ediji sarsgynlar adamlarda tebigatyň adaty ýagdaýyndan çykandygy we dünýäniň “seýsmiki tupana” girýändigi baradaky pikirleri döredip biler. Emma ylym duýgulardan tapawutlylykda sanlara daýanýar. Hytaýly seýsmologlaryň bellemegine görä, häzirki maglumatlar beýle aladalaryň esassyzdygyny görkezýär. Ýer öňküsi ýaly öz tebigy hereketini dowam etdirýär, diňe adamlar onuň hereketlerine has köp üns berip başladylar. Elbetde, seresap bolmak möhümdir, emma howsala düşmek dogry ýol däldir.
Sebitde ýer titremeleriniň ýygylaşýandygy baradaky aladalar sişenbe güni günortan Hytaýyň Sinhaý welaýatynda ýer titremesiniň bolup geçeninden soň şol günüň dowamynda bolsa Ýaponiýanyň Kumamoto prefekturasynda 7,1 magnitudaly güýçli ýer titremesiniň ýüze çykmagyndan soň artdy. Ýapon häkimiýetleriniň berýän maglumatlaryna görä, bu betbagtçylyk netijesinde azyndan 28 adam pida boldy. Hytaýyň Ýer titremeleri dolandyryş edarasynyň Geofizika institutynyň ylmy işgäri Gao Mentan bu aladalaryň düşnükli bolsa-da, soňky gözegçilik maglumatlarynyň seýsmiki işjeňligiň adaty derejesinden ýokary däldigini görkezýändigini aýtdy.
«Sinhaýda, Ýaponiýada we ondan ozal Wenesuelada bolup geçen güýçli ýer titremeleri adamlaryň seýsmiki hadysalara bolan ünsüni artdyrdy. Şeýle-de bolsa, ygtybarly gözegçilik maglumatlary hakykatda ýer titremeleriniň sanynyň jemgyýetçiligiň pikir edişinden has köpdügini we seýsmiki işjeňlikde hiç hili adatdan daşary ýokarlanmagyň hasaba alynmandygyny görkezýär».
Gao Mentan iýun aýynyň ahyrynda Wenesuelada bir minut aralyk bilen bolup geçen weýran ediji iki sany ýer titremelerini hem ýatlap, olaryň netijesinde 5300-den gowrak adamyň pida bolandygyny aýtdy.
Bilermeniň bellemegine görä, ýer titremeleri öňküsinden has köp ýaly görünse-de, maglumatlaryň seljermesi soňky on ýylda 4,0 magnitudadan ýokary bolan orta güýçli ýer titremeleriniň ortaça ýyllyk sanynyň takmynan 15 müň bolandygyny görkezýär. Bu bolsa şeýle seýsmiki işjeňligiň soňky ýyllarda hem yzygiderli dowam edendigini aňladýar.
Onuň sözlerine görä, ýer titremeleriniň “ýygylaşandygy” baradaky düşünje esasan maglumatyň ýaýramagynyň täsiri bilen baglydyr. Sebäbi habar beriş serişdelerinde ýer titremeleri barada maglumatlar näçe köp berilse, adamlar olaryň sanynyň artandygyny duýýarlar. Emma obýektiw statistika seýsmiki işjeňligiň köpýyllyk kadalaryň çäginde galýandygyny tassyklaýar.
"CCTV+"-niň habar bermegine görä, hytaýly seýsmologlar sebitdäki geodinamiki ýagdaýy gije-gündiz gözegçilikde saklamagy dowam etdirýärler hem-de raýatlary aýratyn wakalara emosional çemeleşmegiň deregine, ylmy taýdan tassyklanan maglumatlara daýanyp, asudalygyny saklamaga çagyrýarlar.
