Hytaýyň Szindeçžen şäheriniň farfor senagaty desgalary ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasy sanawyna girizildi
Hytaýyň Szindeçžen şäheriniň farfor senagaty desgalary ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasy sanawyna girizildi. Keramika hemişe diňe bir gap-gaç ýa-da bezeg serişdesi bolmandy. Ol dünýäde internetiň emele gelmeginden has öň Gündogar bilen Günbataryň biri-biri bilen düşünişýän diline öwrüldi. Asyrlarboýy iň ýokary hilli farfor öndürilen gadymy hytaý şäheriniň ÝUNESKO tarapyndan ykrar edilmegi diňe bir geçmişe berlen sylag däl, eýsem senetçiligiň, sungatyň we söwdanyň siwilizasiýalaryň arasynda köpri bolup biljekdiginiň ykrar edilmegidir. Dünýäniň “farfor paýtagty” hasaplanýan Szindeçžen indi resmi taýdan adamzadyň mirasynyň sanawyna goşuldy. Bu bolsa hakyky gözelligiň we ussatlygyň serhet tanamaýandygyny ýene bir gezek tassyklaýar.
Şenbe güni Günorta Koreýanyň Pusan şäherinde geçirilen ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasy komitetiniň 48-nji mejlisinde Szindeçženiň farfor senagaty desgalary Bütindünýä mirasy sanawyna girizildi. Hytaý bu desgalary we olaryň taryhy hem-de medeni ähmiýetini gysgaça tanyşdyrýan mahabat wideoroligini taýýarlady. Bu karar Hytaýda ilkinji gezek elde farfor öndürmegiň doly ulgamynyň Bütindünýä medeni mirasy hökmünde ykrar edilmegi bolup, ýurduň Bütindünýä mirasy sanawyndaky desgalarynyň umumy sanyny 61-e ýetirdi.
Hytaýyň gündogar bölegindäki Szýansi welaýatynda ýerleşýän Szindeçženiň farfor senagaty desgalary umumy meýdany 1979 gektary eýeleýän bäş düzüm böleginden ybarat toplumdyr. Bu bölekler çig malyň gazyp alynmagyndan we daşalmagyndan başlap, peçleriň gurluşyndaky innowasiýalara hem-de zähmeti giň gerimde guramak işine çenli farfor önümçiliginiň ähli tapgyrlaryny öz içine alýar. Bäş desga bilelikde X asyrdan XIX asyra çenli Hytaýda elde farfor öndürmegiň ösüş ýoluny görkezýär. Bu önümçilik ýurduň içinde-de, bütin dünýäde-de senagata, sungata we söwda uly täsir etdi.
Bu desgalaryň aýratyn ähmiýeti olaryň Hytaýyň we beýleki ýurtlaryň farfor taýýarlamak usullarynyň, medeniýetiniň hem-de sungatynyň özara utgaşygyny şöhlelendirmegidir. Keramika ilkinji dünýä bazaryna çykan harytlaryň birine öwrülip, Gündogar bilen Günbatar siwilizasiýalarynyň özara tejribe alyşmagy üçin köpri döretdi. Şeýle hem Szindeçžen tehnologik innowasiýalaryň merkezi boldy. Şolaryň arasynda kaolini farfor daşy bilen garyşdyrmagyň meşhur «binar formulasy» aýratyn orun eýeleýär. Hut şu ýerde iň ýokary hilli farfor öndürildi, onuň ak-gök reňkli farfory we nagyşlary bolsa dünýä bazarynda ýokary gymmatly haryda hem-de hytaý medeniýetiniň nyşanyna öwrüldi.
Häzirki wagtda Szindeçžen keramika sungatynyň janly merkezleriniň biri bolmagynda galýar. Döredijilik giňişligine öwrülen Taosiçuan sebiti dünýäniň dürli ýurtlaryndan ýaş suratkeşleri we ussatlary özüne çekmegini dowam etdirýär. Bu bolsa şäheriň dünýäniň “farfor paýtagty” hökmündäki derejesini ýene-de bir gezek tassyklaýar.
CCTV+ agentliginiň habar bermegine görä, Szindeçženiň desgalarynyň ÝUNESKO-nyň sanawyna girizilmegi diňe bir taryhy mirasy gorap saklaman, eýsem geljek nesil ussatlaryny täze ajaýyp eserleri döretmäge hem ruhlandyrýar.
