Pekinde abakda hasaplamak boýunça 9-njy bäsleşik geçirilip, oňa rekord derejede köp gatnaşyjy gatnaşdy.
Abak ýa-da hasap – arifmetiki hasaplamalary ýerine ýetirmek üçin niýetlenen gadymy mehaniki enjamdyr. Ol biri-birine parallel ýerleşdirilen taýajyklardan ybarat çarçuwadan durýar we şol taýajyklara hereket edip bilýän monjuklar düzülen bolýar. Her bir taýajyk sanyň belli bir derejesine laýyk gelýär. Sanly tehnologiýalar eýýamynda bu gural diňe bir öz ähmiýetini ýitirmän, eýsem täze nesilleri hem ruhlandyrmagyny dowam etdirýär. Dürli ýurtlardan gelen çagalar akyl hasabynda tizligi we takyklygy boýunça bäsleşmek üçin bir ýere jemlenenlerinde, olar müňýyllyklardan gözbaş alýan däbe goşulýarlar. Bu däp dürli medeniýetleri birleşdirýär we adamyň aňynyň hatda kalkulýatorsyz hem ajaýyp mümkinçiliklere eýedigini ýatladýar.
Şenbe güni Pekinde abakda hasaplamak we akyl hasaby boýunça 9-njy halkara bäsleşik geçirildi. Oňa dünýäniň dürli ýurtlaryndan 200-den gowrak gatnaşyjy gatnaşdy. Abakda hasaplamak we akyl hasaby boýunça Bütindünýä assosiasiýasy tarapyndan guralan bu çärä Awstraliýadan, Indoneziýadan, Malaýziýadan, Russiýadan, Koreýa Respublikasyndan, Tongadan, ABŞ-dan, Özbegistandan hem-de Hytaýyň materik böleginden, şeýle-de Gonkongdan we Taýwandan gelen wekiller gatnaşdy. Şeýlelikde, bäsleşik gatnaşyjylaryň sany boýunça täze rekord goýdy. Abakda hasaplamak we akyl hasaby hytaýlaryň Çžusýuan (Zhusuan) usulyndan gözbaş alýar. Bu usul abakyň kömegi bilen matematiki hasaplamalary ýerine ýetirmegiň däp bolan hytaý usulydyr. ABŞ-dan gelen gatnaşyjylaryň biri: «Men Çžusýuan bilen bäş ýaşymdan bäri meşgullanýaryn. Matematikadan örän gowy bahalary alýaryn. Şonuň üçin bu türgenleşikleriň hakykatdan hem peýdalydygyna ynanýaryn» — diýip belledi. Şu ýylky bäsleşigiň çäklerinde abakda hasaplamak we akyl hasaby boýunça ýaryşlar barada tejribe alyşmak, şeýle hem bu sungat bilen baglanyşykly medeniýeti tanyşdyrmak üçin ýörite meýdança hem guraldy.
Çžusýuan usuly 2013-nji ýylda ÝUNESKO-nyň adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna girizildi. Häzirki wagtda bu usul dünýäniň 130-dan gowrak ýurdunda we sebitinde giňden ýaýrandyr we oňa millionlarça çaga gatnaşýar.XX asyrda hasaplar (abaklar) Sowet Soýuzynda hasapçylaryň, hasapçylaryň we satyjylaryň aýrylmaz iş guraly bolup hyzmat etdi. Olar 1970-nji ýyllarda elektron kalkulýatorlaryň giňden ulanylyp başlanmagyna çenli işjeň peýdalanyldy. Rus hasaplary taýajyklarynyň keseligine ýerleşdirilmegi hem-de her taýajykda 10 monjugyň bolmagy bilen tapawutlanýardy. Bu bolsa elektrik toguna mätäç bolmazdan hasaplamalary çalt we takyk ýerine ýetirmäge mümkinçilik berýärdi. 2004-nji ýyldan bäri abakda hasaplamak we akyl hasaby boýunça bäsleşik sekiz gezek geçirildi. Oňa dünýäniň dürli ýurtlaryndan 2000-den gowrak iň ökde gatnaşyjy gatnaşdy. “CCTV+”-niň teleýaýlymynyň habar bermegine görä, däp bolan hasaplaýyş usullaryna bolan gyzyklanmagyň mundan beýläk hem artmagyna garaşylýar. Sebäbi bu usullar diňe bir matematiki ukyplary däl, eýsem çagalaryň ünsüni jemlemek, ýadyny berkitmek we şekilli pikirlenmek başarnyklaryny hem ösdürýär.
