“Tarim” nebit ýatagy 22 ýylyň dowamynda Hytaýyň gündogar bölegine 400 milliard kub metrden gowrak gaz iberdi
Günbatar sähralyklaryň jümmüşinden çykarylan energiýa ýurduň gündogaryndaky zawodlary we öýleri üpjün edýän durmuş çeşmesine öwrülýär. “Günbatar–Gündogar” gaz geçirijisi diňe bir turba däl-de, eýsem sebitleri bitewi ulgama birleşdirýän, bir welaýatyň serişdeleriniň beýlekisiniň ösüşine hyzmat edýän esasy geçiridir. Müňlerçe kilometr ýol geçen her bir kub metr gaz millionlarça maşgalanyň öýüne ýylylyk we ýagtylyk getirýär. Bu bolsa döwletiň hakyky güýjüniň öz mümkinçiliklerini birleşdirip, halkyň ösüşine gönükdirip bilmek ukybyndadygyny ýatladýar.
Hytaýyň Milli nebit korporasiýasynyň (CNPC) maglumatlaryna görä, Hytaýyň demirgazyk-günbatarynda ýerleşýän Sinszýan-Uýgur awtonom sebitindäki “Tarim” nebit käni işe girizileninden bäri 22 ýylyň dowamynda “Günbatar–Gündogar” gaz geçirijisi arkaly Hytaýyň gündogar sebitlerine 400 milliard kub metrden gowrak tebigy gaz iberdi. Kompaniýanyň bellemegine görä, bu känden çykarylýan tebigy gaz gaz geçiriji ulgamynyň aşaky akymynda ýaşaýan takmynan 500 million adamyň energiýa üpjünçiligine goşant goşdy. Bu üstünlik “Tarim” nebit käniniň esasy bölekleriniň biri bolan “Kela-2” gaz käninde soňky ýyllarda gaz çykarylyşynyň durnukly artmagy netijesinde mümkin boldy. Şol bir wagtda birnäçe täze aşa çuň guýularyň işe girizilmegi netijesinde, “Tarim” basseýnindäki trillion kub metr ätiýaçlyga eýe ilkinji gaz käni bolan “Kela-Keşen” gaz käniniň tassyklanan geologik gorlary 1 trillion kub metrden hem geçdi.
Mundan başga-da, gaz geçiriji ulgamlarynyň geçirijilik kuwwaty döwrebaplaşdyryldy. “Tarim” nebit ýatagynda Luntaý etrabynyň Lunnan gaz paýlaýyş bekedini giňeltmegiň üç tapgyry tamamlandy. Bu beked “Günbatar–Gündogar” gaz geçirijisiniň ilkinji nokady bolup, dürli gaz çeşmelerini esasy gaz geçiriji ulgamy bilen birleşdirýär. Geçirilen döwrebaplaşdyrma netijesinde onuň geçirijilik kuwwaty ep-esli ýokarlandy.
“Tarim” nebit käni Hytaýyň iň uly nebit-gazly basseýni bolan “Tarim” çöketliginde ýerleşýär. Bu basseýne ýurduň tebigy gaz önümçiliginiň altydan bir bölegi düşýär. Soňky ýyllarda käniň gözleg we özleşdiriş işleri has çuň gatlaklara çenli giňeldildi. Netijede, gorlary trillion kub metre ýetýän iki sany gazly zolak — “Kela-Keşen” we “Bozi-Dabeý” känleri tapyldy. Şeýle hem alty ýyl yzygiderli ýagdaýda ýyllyk gaz çykarylyşy 31 milliard kub metrden ýokary bolan netijeli we durnukly önümçilik üpjün edildi. Häzirki wagtda her sagatda “Tarim” nebit käninden 2 million kub metrden gowrak tebigy gaz göni Ýanszy derýasynyň deltasyndaky sebitlere we Hytaýyň beýleki gündogar welaýatlaryna iberilýär.
“CCTV+”-iň habar bermegine görä, “Günbatar–Gündogar” gaz geçirijisi Hytaýyň esasy energetika taslamalarynyň biridir. Onuň umumy uzynlygy 8700 kilometrden hem geçýär. Bu gaz geçirijiniň durnukly işlemegi ýurduň energetika howpsuzlygyny üpjün edýär we kömrüň ýerine tebigy gazy ulanmak arkaly uglerod zyňyndylarynyň azalmagyna ýardam berýär.
