2026-njy ýylyň birinji ýarymynda Hytaýyň fýuçers bazaryndaky söwda dolanyşygy 71,2 trillion ABŞ dollaryndan geçdi
Deriwatiwler bazary diňe bir spekulýasiýa üçin meýdança bolman, eýsem ykdysady garaşmalaryň hem aýnasydyr. Söwda möçberiniň we dolanyşygyň iki sanly depginde ösmegi diňe bir bazaryň likwidliliginiň ýokarlanýandygyny däl, eýsem bazar gatnaşyjylarynyň durnuksyzlyk şertlerinde töwekgelçilikleri dolandyrmak üçin täze gurallary gözleýändigini hem görkezýär. Pudaklaryň arasynda öňdebaryjy orunlaryň gymmat bahaly metallardan oba hojalyk önümlerine geçmegi bolsa Hytaýyň ykdysadyýetiniň janly ulgama öwrülendigini, onda her pudagyň ösüş üçin öz mümkinçiliklerini tapýandygyny görkezýär.
Hytaýyň Fýuçers assosiasiýasynyň şenbe güni çap eden maglumatlaryna görä, şu ýylyň ýanwar–iýun aýlarynda fýuçers bazaryndaky söwdanyň möçberi 5,105 milliard lotdan geçip, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 25,23 göterim artdy. Ilkinji alty aýyň dowamynda umumy söwda dolanyşygy 482,70 trillion ýuana (takmynan 71,2 trillion ABŞ dollaryna) deň bolup, bu geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 42,08 göterim köpdür.
«Umuman alanyňda, fýuçers bazarynda söwda möçberi hem-de açyk pozisiýalar artdy. Bazaryň üýtgewsizligi ýokarlanyp, senagat kärhanalarynyň müşderilerini we institusional gaznalary has köp çekdi. Bu bolsa bazaryň umumy işjeňliginiň we likwidliliginiň ýokarlanmagyna getirdi» diýip, Founder CIFCO Futures kompaniýasynyň baş makroykdysady seljerijisi Li Ýansen aýtdy.
Green Dahua Futures kompaniýasynyň baş bilermeni Wan Szýun: «Şu ýylyň birinji ýarymynda Hytaýyň fýuçers bazarynda pudaklaryň arasynda örän aýdyň üýtgeşme boldy. Ýylyň başynda gymmat bahaly metallar öňdeligi eýeledi, Hytaý Täze ýyly döwründe bolsa reňkli metallar öňe çykdy. Mart aýyndan başlap energetika we himiýa pudaklarynda güýçli ösüş hasaba alyndy, soňky döwürde bolsa oba hojalyk önümleri boýunça ösüş dowam edýär» diýdi.
Şeýle hem ýylyň başyndan bäri maliýe fýuçersleri we opsionlary bazarlarynda söwda möçberiniň durnukly artýandygy bellenilýär. CSI 500 birža indeksiniň fýuçersleri ýokary netijeleri görkezdi — ýylyň ilkinji ýarymynda olaryň umumy söwda möçberi geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 68,12 göterim ýokarlandy. Şol bir wagtyň özünde 10 ýyllyk döwlet obligasiýalary boýunça fýuçersleriň umumy söwda möçberi hem ýyllyk hasapda 23,05 göterim artdy. Bu maliýe edaralarynyň hejirlemek (töwekgelçiliklerden goramak) gurallaryna bolan isleginiň ýokarydygyny görkezýär.
Wan Szýun: «Maliýe fýuçersleri pudagynda paýnama indeksleri we döwlet obligasiýalary boýunça fýuçersleriň söwda möçberi, dolanyşygy hem-de açyk pozisiýalary artdy. Şu ýyl paýnama indeksleri we döwlet obligasiýalary boýunça fýuçersler maýadarlar üçin uly mümkinçilikleri döretdi» diýip belledi.
Iýun aýynyň ahyryna çenli Hytaýda metallar, energetika, himiýa senagaty, oba hojalyk önümleri we maliýe ýaly milli ykdysadyýetiň esasy ugurlaryny öz içine alýan haryt fýuçersleriniň we opsionlarynyň jemi 167 görnüşi hereket edýärdi.
Bazaryň ösüşi diňe bir maýa goýumlarynyň artýandygyny däl, eýsem Hytaýyň maliýe ulgamynyň hem has çuňlaşýandygyny, onuň hejirlemek we maýa goýmak üçin barha köp dürli gurallary hödürleýändigini görkezýär. Bu barada CCTV+ habar berýär. Bilermenleriň çaklamagyna görä, dünýä ykdysadyýetindäki näbellilikleriň dowam etmegine hem-de Hytaýyň çig mal we maliýe deriwatiwlerine bolan gyzyklanmanyň ýokary bolmagyna görä, şu ýylyň ikinji ýarymynda hem bu ösüş meýli saklanar.
