Hytaýyň “asman gözi” import edilen kabelleri ýerli kabeller bilen çalşyrdy: 500 metr, 1200 pulsar we 1000 günlük inženerçilik üstünligi
Alty polat kabeli çalşyrmak, müň günden gowrak ylmy-barlag, 10 ýyl işlemek we 1200 pulsary açmak. Guýçžoudaky FAST radio teleskopy täzelenenden soň has gowy durnuklylygy üpjün edýän Hytaýda öndürilen kabeller bilen gözegçiliklere gaýdyp geldi.
“CCTV+”-iň teleýaýlymynyň habaryna görä, Hytaýyň “asmandaky gözi” diýlip atlandyrylýan we daglyk günorta-günbatar Guýçžou welaýatynda ýerleşýän bäş ýüz metrlik sferiki teleskop (FAST) üçin Hytaýda işlenip düzülen alty polat kabel ýakynda çalşyryldy. Çalşyrylýan kabeller bilermenleriň barlaglaryndan geçirildi we tehniki taýdan kabul ederlikli diýip hasaplandy. Kabelleri täzelemek işleri maý aýynyň başynda başlandy. Taslama tamamlanandan soň, FAST resmi taýdan gözegçilikleri täzeden başlady.
2016-njy ýylda işe girizilenden bäri, FAST şöhle kabinasy üçin import edilen polat kabeller ulanylyp, olar 2021-nji ýylda çalşyryldy. Şeýle-de bolsa, import edilen polat kabellerden hapa zatlaryň ýuwaş-ýuwaşdan süzülmegi teleskopyň adaty işine täsir edýärdi. Şonuň üçin topar durnuklylygy we amatlylygy ýokarlandyrmak üçin ýerli öndürilen polat kabelleri işläp düzmek we ulanmak kararyna geldi. 1000 günden gowrak gözleg we işläp düzmek işlerinden soň, uly üstünlik gazanyldy.
FAST-y durnukly ulanmak we işläp taýýarlamak merkeziniň ölçeg we gözegçilik tehnikasy bölümiginiň direktory Ýao Žuý: “Biz serişdeleri öndürmekden başlap, polat kabelleriň synagyna çenli ylmy-barlag we işläp taýýarlama işleriniň doly tapgyryny tamamladyk. Ähli görkezijiler biziň talaplarymyza laýyk gelýär” – diýip belledi.
Şu ýyl FAST-yň resmi taýdan işe girizilmeginiň 10 ýyllygy bellenilýär. Soňky 10 ýylyň dowamynda teleskop 1200-den gowrak pulsary açdy, bu bolsa şol döwürde beýleki meňzeş teleskoplaryň açyşlarynyň umumy sanyndan has köpdir. Ol Hytaýda radioastronomiýasynyň ösmegine möhüm tehniki goldaw berdi.
FAST (Five hundred meter Aperture Spherical Telescope) tebigy karst çöketliginde gurlan dünýäde iň uly doldurylan aperturaly radio teleskopdyr. Onuň diametri 500 metrdir. Pulsarlar diňe döwürleýin radio impulslaryny çykarýan neýtron ýyldyzlarydyr; olary öwrenmek agyrlyk nazaryýetini barlamaga we agyrlyk tolkunlaryny gözlemäge kömek edýär. Baglaýjylary ýerli önüm bilen çalşyrmak Hytaýyň ylmy gurallardaky tehnologik garaşsyzlygyna tarap möhüm ädimdir. Işläp düzmek 1000 günden gowrak wagt aldy, bu bolsa wezipäniň çylşyrymlylygyny görkezdi.
