Satuwdan bilelikdäki döredijilige çenli: halkara korporasiýalar Hytaýa global innowasiýa merkezi hökmünde täzeden garaýarlar
44 ýurtdan 357 kompaniýa, 15-nji bäşýyllyk meýilnama we esasy tema hökmünde «bilelikde döretmek». Alstom: «Biz innowasiýalary bilelikde durmuşa geçirýäris». Baker Hughes: «Hytaý indi diňe bir bazar däl, eýsem dünýä bazarlary üçin önümçilik merkezidir». Roland Berger: «Hytaýa köne ykdysadyýeti döwrebaplaşdyrmak we saglygy goraýyş, emeli aň, elektromobiller ýaly täze pudaklary ösdürmek zerur».
CCTV+ agentliginiň habar bermegine görä, halkara kompaniýalar ösüş üçin täze mümkinçilikleriň peýda bolmagy bilen Hytaýdaky orunlaryny berkitmäge çalyşýarlar we hytaý senagaty bilen bilelikdäki döredijiligiň hem-de innowasiýalaryň hyzmatdaşlaryna öwrülmäge ymtylýarlar. Ýakynda tamamlanan 7-nji Sindao halkara kompaniýalar sammitinde dünýäniň dürli künjeklerinden gelen 300-den gowrak ýolbaşçy Hytaýyň 15-nji bäşýyllyk meýilnamasyna (2026–2030) laýyklykda has ýakyn hyzmatdaşlygy we geljekki meýilnamalary ara alyp maslahatlaşdy. Çäräniň esasy mowzugy bolsa «bilelikde döretmek» boldy.
Alstom China kompaniýasynyň prezidenti Gen Min şeýle diýdi:
«Biz diňe tehnologiýalary Hytaýda ulanmak üçin getirmeýäris. Häzirki şertlerde ýerli hyzmatdaşlar bilen bilelikde innowasiýalary durmuşa geçirmek, şol innowasiýalaryň Hytaýda saklanmagyny üpjün etmek we şol bir wagtyň özünde olary halkara bazarlaryna çykarmagyň ýollaryny gözlemek zerurdyr».
Baker Hughes kompaniýasynyň global wise-prezidenti we Baker Hughes China-nyň prezidenti Sao Ýanyň bellemegine görä, Hytaý öň diňe satuw bazary hökmünde görülýän bolsa, häzirki wagtda bu garaýyş çalt üýtgeýär.
«Biz ilkinji gezek Şandun welaýaty ýa-da umuman Hytaýyň ösüşi barada gürrüň edenimizde, ony ahyrky bazar hökmünde görýärdik. Emma hytaýly hyzmatdaşlarymyzyň önümçilik mümkinçilikleriniň örän çalt ösýändigine göz ýetirdik. Iki tarap hem Hytaýda öndürilen önümleri we tehnologiýalary bilelikde daşary ýurt bazarlaryna çykarmalydyr».
Kompaniýalar Hytaýdaky ylmy-barlag we işläp taýýarlama işleriniň häzirki wagtda olaryň global önüm portfelleriniň ösüşine itergi berýändigini aýratyn nygtadylar.
Herbalife China kompaniýasynyň jemgyýetçilik gatnaşyklary boýunça uly direktory Ýan Lan şeýle diýdi:
«Biz ilkinji gezek Hytaýa gelenimizde, bu bazaryň ägirt uly mümkinçiligini gördük. Wagtyň geçmegi bilen bolsa senagat ekoulgamynyň kemala gelşine şaýat bolduk. Hytaýda işlenip taýýarlanan önümler häzirki wagtda Günorta-Gündogar Aziýa we beýleki bazarlara eksport edilýär. Biz Hytaýyň geljegine örän uly ynam bildirýäris we ony global innowasiýa merkezi hasaplaýarys».
Hytaýdaky halkara korporasiýalaryň ornunyň ewolýusiýasy ýerli ösüş bilen utgaşykly dowam edýär. Bu ýol «Hytaýa girmekden» «Hytaýda kök urmaga», soňra bolsa «Hytaý bilen bilelikde döretmäge» çenli uzalýar.
Germaniýanyň Roland Berger konsalting kompaniýasynyň global dolandyryjy direktory Denis Depu şeýle diýdi:
«Meniň pikirimçe, 15-nji bäşýyllyk meýilnama örän möhümdir. Hytaý köne ykdysadyýeti döwrebaplaşdyrmagy dowam etdirmeli we şol bir wagtda saglygy goraýyş, emeli aň, elektromobil tehnologiýalary ýaly täze pudaklaryň mümkinçiliklerinden doly peýdalanmalydyr».
Gen Min hem şeýle belledi:
«Biz Hytaýyň demir ýol ulag ulgamynyň ösüşine gatnaşmakdan onuň ösüşiniň we öňegidişliginiň bir bölegi bolmak derejesine ýetdik».
Revvity kompaniýasynyň Beýik Hytaý sebiti boýunça wise-prezidenti we baş müdiri Lýu Szýan bolsa şeýle diýdi:
«15-nji bäşýyllyk meýilnama biolukmançylyk pudagynda ösüş we innowasiýalar üçin örän anyk syýasy hem-de pudaklaýyn goldaw berýär. Şol binýada esaslanyp, Revvity Hytaýda berk orun eýeleýär we biz hytaý innowasiýalarynyň hyzmatdaşyna öwrülmäge çalyşýarys».
44 ýurt we sebitden 357 halkara kompaniýany jemlän üç günlük halkara korporasiýalar sammiti çarşenbe güni Hytaýyň gündogar bölegindäki Şandun welaýatynda üstünlikli tamamlandy.
Sindao halkara korporasiýalar sammiti 2019-njy ýyldan bäri geçirilip gelýär we Hytaýyň maýa goýum gurşawyny ara alyp maslahatlaşmak üçin esasy meýdançalardan birine öwrüldi. 2026-njy ýylda ol rekord derejede — 44 ýurt we sebitden 357 kompaniýany jemledi. 15-nji bäşýyllyk meýilnama (2026–2030) innowasiýalara, ýaşyl ösüşe we institusional açyklyga aýratyn üns berýär. «Hytaýda satmakdan» «Hytaý bilen bilelikde döretmäge» geçiş täze hakykaty görkezýär: günbatar kompaniýalary Hytaýy indi diňe ägirt uly bazar hökmünde däl-de, eýsem global innowasiýalarda doly hukukly hyzmatdaş hökmünde görýärler.
44 ýurtdan 357 kompaniýa Sindaoda ýygnananda we olaryň ýolbaşçylary satuwlar däl-de, «bilelikde döretmek» barada gürrüň edenlerinde, bu dünýäniň üýtgändigini görkezýär. Hytaý indi diňe «dünýäniň fabrigi» däl — ol «dünýäniň barlaghanasyna» we «inženerçilik merkezine» öwrüldi. Baker Hughes Hytaýda döredilen işläp taýýarlamalary Günorta-Gündogar Aziýa eksport edýär, Alstom ýerli hyzmatdaşlar bilen bilelikde innowasiýalary durmuşa geçirýär, Revvity bolsa Hytaýy diňe bazar hökmünde däl-de, biolukmançylyk pudagyndaky öňegidişlikleriň binýady hökmünde görýär. 15-nji bäşýyllyk meýilnamanyň çäklerinde günbatar kompaniýalary diňe girdeji däl, eýsem hyzmatdaşlyk gözleýärler. Belki-de, bu global ykdysadyýet üçin iň möhüm duýduryşdyr: geljek ýekelikde däl-de, bilelikde döredilýär.
