Hytaýyň toplumlaýyn gümrük zolaklary ýurduň çäginiň diňe 0,005%-ini tutsa-da, daşary söwda dolanşygynyň 16,9%-ini üpjün etdi
Bäş aýyň içinde 3,5 trillion ýuan ($520 milliard) we 27,1% ösüş — bu görkezijiler ýurduň meýdanynyň bary-ýogy 0,005 göterimini tutýan zolaklar tarapyndan gazanyldy. Hytaýyň importynyň we eksportynyň takmynan her altydan biri şu zolaklaryň paýyna düşýär. Gümrük gözegçiliginiň 174 sany ýörite zolagy ähli welaýatlary öz içine alýar. Aprel aýynda bolsa mundan beýläkki ösüşi üpjün etmek üçin 24 sany täze çäre kabul edildi.
“CCTV+”-iň habaryna görä, 2024-nji ýylyň ýanwar-maý aýlarynda Hytaýyň toplumlaýyn gümrük zolaklarynyň import-eksport möçberi geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 27,1% ýokarlanyp, 3,5 trillion ýuana (takmynan 520 milliard ABŞ dollary) ýetdi. Bu zolaklar ýurduň umumy söwda dolanyşygynyň 16,9%-ini düzüp, daşary söwdany ösdürmekde möhüm meýdança öwrüldi.
Bellimeli zat, toplumlaýyn gümrük zolaklary Hytaýyň çäginiň bary-ýogy 0,005%-ini tutsa-da, olaryň paýyna ýurduň umumy daşary söwda dolanyşygynyň takmynan altydan biri düşýär. Bu sebitler resmileşdiriş amallary ýönekeýleşdirilen gümrük gözegçilik zolaklary bolup, Hytaýyň açyklyk syýasatyny ösdürmekdäki möhüm meýdançadyr. Harytlar getirilende salgytlaryň yzyna gaýtarylmagy, gümrük importy we zolagyň içinde harytlaryň erkin hereket etmegi ýaly çäreler kärhanalara institusional geleşik çykdajylaryny düýpli azaltmaga kömek edýär.
Häzirki wagtda Hytaýda 31 welaýaty, awtonom sebiti we merkezi dolandyrylýan şäheri öz içine alýan 174 sany ýörite gümrük gözegçilik zolagy hereket edýär. Olaryň düzümine 168 sany toplumlaýyn gümrük zolagy, dört sany gümrük gözegçilik zolagy, bir sany serhetüsti senagat zolagy we bir sany gümrük port zolagy girýär.
Aprel aýynda Hytaý toplumlaýyn gümrük zolaklarynyň ýokary hilli ösüşini höweslendirmek maksady bilen, olaryň gerimini giňeltmäge we hilini ýokarlandyrmaga ýardam etjek birnäçe çäreleri çap etdi. Kabul edilen 24 sany çäre esasan dört ugra gönükdirilendir: işewürligiň täze görnüşlerini we modellerini ösdürmek, önümçilik hem-de logistika zynjyrlygynyň durnuklylygyny we howpsuzlygyny ýokarlandyrmak, içerki we daşarky söwdanyň utgaşmagyna ýardam etmek, şeýle hem akylly düzgünleşdirişi we utgaşdyrylan dolandyryşy kämilleşdirmek.
Toplumlaýyn gümrük zolaklary — bu kärhanalara gümrük pajy we býurokratik amallardan tygşytlamaga mümkinçilik berýän, ýönekeýleşdirilen gümrük tertibiniň hereket edýän ýörite çäkleridir. Ilkinji şeýle zolak 1990-njy ýylda döredildi. Şondan bäri olaryň sany 174-e ýetdi we olar Hytaýyň ähli sebitlerini öz içine alýar. Ýurduň meýdanynda gaty ujupsyzja paýy eýeleýändigine garamazdan, bu zolaklar maýa goýumlaryny çekmek we eksporty höweslendirmek arkaly daşary söwdanyň hakyky hereketlendirijisine öwrüldi. Aprel aýynda kabul edilen 24 sany çäreden ybarat bolan täze toplum bolsa, bu meýdançalary mundan beýläk hem netijeliligini ýokarlandyrmaga gönükdirilendir.
Haçan-da meýdanyň bary-ýogy 0,005%-i daşary söwda dolanyşygynyň takmynan 17%-ini üpjün edende, bu indi ýöne bir statistika däl. Bu açyklygyň ahritekturasydyr. Hytaý topragyň her bir daban ýerinde ägirt uly zawodlary gurup däl-de, düzgünler iň ýokary derejede ýönekeýleşdirilen we işewürligiň doly güýjünde işleýän netijelilik adajyklaryny döredýär. Şeýle 174 sany zolak — edil harytlaryň dünýä gidýän we yzyna dolanýan 174 sany derwezesi ýalydyr. Aprel aýynda ýene bir 24 sany täze çäre goşulanda bolsa, bu derwezeler has-da giňden açylýar. Sebäbi ählumumy ykdysadyýetde meýdany uly bolan däl-de, onuň her bir santimetrini aň-bilim bilen netijeli ulanmagy başarýan utuş gazanýar.
