Hytaýyň kosmos konweýeri: “Lijian-1” raketasy her aýlyk uçuşlara geçýär — eýýäm 105 hemra älem giňişligine ugradyldy, ýylyň ikinji ýarymynda bolsa deňizden iki gezek uçuş amala aşyrylar
2026-njy ýylyň ikinji çärýeginde yzly-yzyna üç sany uçuş meýilleşdirilýär, uçuş meýdançasyndaky synag döwri 10 güne çenli gysgaldyldy, umumy peýdaly ýük bolsa 15 tonnadan geçdi. Ýylyň ikinji ýarymynda yzygiderli her aýda amala aşyryljak uçuşlar we ýokary orbitalara çykmak üçin deňizden iki sany badalga garaşylýar.
“CCTV+” habarlar gullugynyň Hytaýyň Ylymlar akademiýasyna (CAS) salgylanyp habar bermegine görä, Hytaý şu ýylyň ikinji ýarymynda “Lijian-1” göteriji raketasynyň her aýda goýberilmegini we deňizden iki gezek uçuş amala aşyrylmagyny meýilleşdirýär. Duşenbe güni Hytaý düzüminde sekiz sany hemra bolan “Lijian-1 Y14” göteriji raketasyny uçurdy. Raketa Hytaýyň demirgazyk-günbataryndaky täjirçilik kosmos innowasiýalarynyň synag zolagyndan sagat 11:44-de (Pekin wagty bilen) badalga aldy we peýdaly ýüki bellenen orbita üstünlikli çykardy. Bu Hytaýyň Ylymlar akademiýasynyň ýanyndaky Mehanika instituty tarapyndan esaslandyrylan “CAS Space” täjirçilik kosmos kompaniýasynyň işläp düzen raketalar tapgyrynyň 14-nji uçuşy boldy.
Öndürijiniň berýän maglumatlaryna görä, “Lijian-1” görnüşi şu wagta çenli umumy agramy 15 tonnadan geçýän jemi 105 sany hemrany älem giňişligine çykardy. Bu görnüçş 2026-njy ýylyň ikinji çärýeginde yzly-yzyna üç gezek uçuş amala aşyryp, şu ýyl üçin meýilleşdirilen tertibi has-da çaltlandyrdy. “Lijian-1” missiýasynyň serkerdesiniň orunbasary Men Sýanfu şeýle düşündiriş berdi: “Ýylyň ikinji ýarymynda yzygiderli her aýda amala aşyryljak uçuşlar başlanar. “CAS Space” kompaniýasynyň “Dunfen” täjirçilik aerokosmos innowasiýa synag zolagyndaky ýöriteleşdirilen badalga meýdançasy we tehniki zawody arkaly, “Lijian-1” göteriji raketasy edil adaty gatnawly uçuşlar ýaly iş tertibine geçdi, uçuş meýdançasyndaky synag işleriniň döwri bolsa 10 güne çenli gysgaldyldy”.
Ýerdäki uçuşlar bilen bir hatarda, deňizden amala aşyryljak uçuşlar hem üstünlikli öňe gidýär. Ozalky wezipeleriň dowamynda birnäçe esasy tehnologiýalar barlagdan geçirildi. “Şu ýylyň ikinji ýarymynda ýerdäki uçuşlaryň ýygylygy saklanmak bilen bir wagtda, deňizden iki sany uçuş meýilleşdirildi. Häzirki wagtda deňiz uçuşlary üstünlikli geçýär we olar ýokary orbitalar hem-de hemralaryň kiçi gyşarma burçy üçin bildirilýän talaplara laýyk gelýär. Bu bolsa ählumumy ulanyjylara amatly bahaly we ýokary hilli uçuş hyzmatlaryny has gowy hödürlemäge mümkinçilik berýär” — diýip, Men Sýanfu sözüniň üstüne goşdy.
“Lijian-1” (şunlukda “Kinetica 1” ady bilen hem tanalýar) — täjirçilik uçuşlary üçin niýetlenen ýeňil klasly, gaty ýangyçly göteriji raketadyr. Ony Hytaýyň Ylymlar akademiýasynyň düzümindäki “CAS Space” kompaniýasy işläp düzdi. Her aýda yzygiderli uçuşlara geçilmegi Hytaýyň täjirçilik kosmonawtikasynyň seriýalaýyn derejä çykandygyny aňladýar. Deňizden amala aşyrylýan uçuşlar bolsa, ýerdäki infrastrukturadan garaşsyz bolup, hemralary islendik orbitalara çykarmaga mümkinçilik berýär. Taýýarlyk möhletiniň 10 güne çenli gysgaldylmagy — dünýäniň öňdebaryjy hususy kosmos kompaniýalarynyň görkezijileri bilen bäsleşip biljek tizlikdir.
Kosmos indi onçakly daş bolup görünmeýär. Raketa her aýda badalga alyp, hemralar onlarçasy bilen äleme ugradylanda, orbita adaty gatnawly ýola öwrülýär. Hytaýyň “Lijian-1” raketasy ýük awtoulagy ýaly işleýär: ygtybarly, arzan we tertipnama boýunça. Käte kimdir biri Mars üçin äpet raketalaryň taslamasyny çyzýan bolsa, bu göze ilmeýän “işçiler” älem giňişligine tonnalarça “akylly demirleri” — meteorologiýa hemralaryndan başlap, internet ulgamlaryna çenli çykarýarlar. Ýylyň ikinji ýarymyndaky deňizden amala aşyryljak iki sany uçuş bolsa, ýöne bir “ýene iki sany badalga” däl. Bu — täjirçilik kosmonawtikasynyň çeýe bolup biljekdiginiň subutnamasydyr: isleseň ýerden uçur, isleseň gäminiň üstünden.
