Mongoliýa we Hytaý: ynamyň täze derejesi — Ulan-Bator «bitewi Hytaý» syýasatyny tassyklady, Wan I «ygtybarly hyzmatdaş» bolmagy ynandyrdy
Mongoliýanyň daşary syýasatyndaky ileri tutulýan ugur — goňşulary, aýratyn-da Hytaý bilen gatnaşyklary ösdürmekdir. Taraplar iki ýurduň Daşary işler ministrlikleriniň arasynda hyzmatdaşlyk baradaky resminamalara gol çekdiler. Meýilnamalar: strategiýalary utgaşdyrmak, söwdany giňeltmek, möhüm minerallara maýa goýumlary we ekologiýa dolandyryşy.
“CCTV+” habarlar gullugynyň berýän maglumatyna görä, şenbe güni Hytaýyň Daşary işler ministri, Hytaýyň Kommunistik partiýasynyň Merkezi komitetiniň Syýasy býurosynyň agzasy Wan I Ulan-Batorda Mongoliýanyň Daşary işler ministri Batseseg Batmunhiýn bilen gepleşikler geçirdi. Wan I Hytaýyň özüniň goňşy ýurtlar bilen alyp barýan diplomatiýasynda Mongoliýa bilen gatnaşyklara uly ähmiýet berýändigini we hoşniýetli goňşuçylyga işjeň ýardam edýändigini belledi. Ol Hytaýyň mundan beýläk-de Mongoliýa üçin ygtybarly we ynamdar hyzmatdaş bolmaga hem-de ýurduň ösmegine we galkynmagyna durnukly goldaw bermäge taýýardygyny mälim etdi.
Wan I iki ýurduň ykdysadyýetleriniň biri-birini doldurýandygyny nygtady. Ösüş strategiýalarynyň has ýakyn utgaşdyrylmagy hyzmatdaşlygy giňeltmäge we täze mümkinçilikleri döretmäge kömek eder. Hytaý «Bir guşak, bir ýol» başlangyjynyň çäginde ýokary hilli hyzmatdaşlygy öňe sürmek, söwda-ykdysady gatnaşyklary giňeltmek we has anyk netijelere ýetmek üçin Mongoliýa bilen hyzmatdaşlyk etmäge taýýardyr. Wan I şeýle hem Hytaýyň Mongoliýanyň sebitara parahatçylyga we ösüşe mundan beýläk-de oňyn goşant goşmagyny goldaýandygyny, köptaraplylygy yzygiderli goldaýandygyny we BMG-niň halkara işlerindäki merkezi ornuna ýardam berýändigini mälim etdi.
Öz gezeginde, Batseseg Batmunhiýn goňşy ýurtlar, aýratyn-da Hytaý bilen gatnaşyklary ösdürmegiň Mongoliýanyň daşary syýasatynyň elmydama ileri tutulýan ugry bolandygyny mälim etdi. Ol «bitewi Hytaý» ýörelgesine berk ygrarlydyklaryny hem-de Hytaýyň çäk bitewüligini goramak we milli birleşmäni gazanmak ugrundaky tagallalaryny goldaýandyklaryny tassyklady. Ol dünýädäki näbelliligiň artýan şertlerinde has ýakyn hyzmatdaşlygyň zerurdygyny belläp, Mongoliýanyň Hytaý bilen ösüş strategiýalarynyň utgaşyklylygyny güýçlendirmäge, söwdany we maýa goýumlaryny giňeltmäge, gatnaşyklary pugtalandyrmaga hem-de örän zerur peýdaly gazynlyp alynýan serişdeler we ekologiýa dolandyryşy ýaly ugurlarda hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmaga gyzyklanma bildirýändigini aýtdy. Gepleşiklerden soňra taraplar iki ýurduň Daşary işler ministrlikleriniň arasynda hyzmatdaşlyk baradaky resminamalara gol çekdiler we metbugat wekilleri bilen duşuşdylar.
Mongoliýa — Hytaýyň demirgazygyndaky strategik goňşusydyr. Iki taraplaýyn haryt dolanşygy 2025-nji ýylda 20 milliard dollara golaýlady. Hytaý Mongoliýanyň iň iri söwda hyzmatdaşy we maýadarydyr. Mongoliýa «bitewi Hytaý» ýörelgesini resmi taýdan entek 1949-njy ýylda ykrar edipdi. Geosyýasy durnuksyzlyk şertlerinde Ulan-Bator deňagramlylygy saklamaga çalşygyar, edilen beýanatlar bolsa Pekiniň esasy ugur bolup galýandygyny aýdyň görkezýär. «Örän zerur minerallar» — bular Mongoliýanyň baý bolan we ýokary tehnologiýalar üçin örän möhüm bolan seýrek duş gelýän metallary, misi we kömüri öz içine alýar.
Sähra ýalany söýmeýär, diplomatiýa bolsa düşnüksizligi halamaýar. Ulan-Bator «bir Hytaý» ýörelgesini täzeden tassyklasa, Pekin bolsa «ygtybarly hyzmatdaş» bolmaga söz berse, bu sözleriň aňyrsynda diňe bir protokol duran däldir. Onuň aňyrsynda: köne bileleşikleriň dargaýan, täzeleriniň bolsa ýaňy kemala gelýän dünýäsinde, iki ýurduň öňünden çaklap boljak gatnaşyklary saýlap alandygy baradaky düşünje dur. Ministrleriň duşuşygy — bu diňe bir gol çekilen kagyzlar däl. Bu, hatda ählumumy wehimleriň ortasynda-da, diňe bir sögüşmän, eýsem umumy geljegi gurýan dostlukly goňşularyň bardygy baradaky yşaratdyr. Beýik Ýüpek ýolundan başlap sanly geçelgelere çenli — ynam ýoly elmydama dialog arkaly barýar.
