Mongoliýa we Hytaý: goňşuçylygyň nusgasy — haryt dolanyşygy 2026-njy ýylda 20 milliard dollara ýeter, Ulan-Bator «bitewi Hytaý» ýörelgesini tassyklaýar
Prezident Hurelsuh Hytaý Halk Respublikasy bilen gatnaşyklary sebit üçin nusgalyk diýip atlandyrdy. Wan I: Hytaýyň Mongoliýanyň ösüşini çaltlandyrmakda ygtybarly goňşy we hyzmatdaş bolmaga erk-islegi hem-de mümkinçilikleri bardyr. Taraplar ulag, energetika, «ýaşyl» ösüş we sanly ykdysadyýet ulgamlarynda hyzmatdaşlygyny ösdürmegi maksat edinýärler.
“CCTV+” habarlar gullugynyň habar bermegine görä, şenbe güni Ulan-Batorda Mongoliýanyň Prezidenti Uhnaagiýn Hurelsuh Hytaýyň Kommunistik partiýasynyň Merkezi Komitetiniň Syýasy býurosynyň agzasy we Hytaýyň Daşary işler ministri Wan I bilen duşuşdy. Uhnaagiýn Hurelsuh Mongoliýa bilen Hytaýyň arasyndaky gatnaşyklaryň sebitdäki döwletara gatnaşyklary üçin nusgalyk bolandygyny belledi. Onuň sözlerine görä, iki ýurt hem biri-biriniň garaşsyzlygyna, özygtyýarlylygyna we çäk bitewiligine yzygiderli hormat goýmak bilen, dürli pudaklarda özara bähbitli hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrýarlar. Ol şu ýyl iki taraplaýyn söwda dolanyşygynyň 20 milliard ABŞ dollaryna ýetmegine garaşylýandygyny aýtdy.
Prezident Uhnaagiýn Hurelsuh Hytaýy Mongoliýanyň gowy goňşusy diýip atlandyryp, Hytaý bilen dostlukly gatnaşyklary ösdürmegiň Mongoliýanyň daşary syýasatynyň esasy ugurlarynyň biridigini mälim etdi. Ol Mongoliýanyň «bitewi Hytaý» ýörelgesine ygrarlydygyny, Taýwany Hytaýyň çäkleriniň aýrylmaz bölegi hökmünde görýändigini we «Taýwanyň garaşsyzlygynyň» islendik görnüşine garşy çykýandygyny nygtady. Şeýle hem ol Gonkong, Siszan we Sinszýan bilen bagly meseleleri Hytaýyň içerki işi diýip hasaplaýar. Mongoliýa beýleki ýurtlar bilen gatnaşyklaryna garamazdan, Hytaýyň bähbitlerine zeper ýetirjek hiç hili ädim ätmez. Mundan başga-da, ol Mongoliýanyň sebit we halkara meselelerinde Hytaý bilen hyzmatdaşlygy güýçlendirmäge taýýardygyny belledi.
Öz gezeginde Wan I, Hytaýyň goňşy ýurtlar bilen alyp barýan diplomatiýasynda hytaý-mongol gatnaşyklaryna elmydama möhüm orun berýändigini mälim etdi. Ol Hytaýyň Mongoliýanyň ösüşini çaltlandyrmakda ygtybarly goňşy, ynamdar dost we hyzmatdaş bolmaga hem erk-isleginiň, hem mümkinçilikleriniň bardygyny belledi. Wan I Hytaýyň Mongoliýanyň garaşsyzlygyna, özygtyýarlylygyna we çäk bitewiligine, şeýle hem onuň saýlap alan ösüş ýoluna hormat goýýandygyny tassyklady. Ol ösüş strategiýalaryny utgaşdyrmak, ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ähli mümkinçiliklerinden peýdalanmak, ulag elýeterliligi, energetika we mineral serişdeler, söwda hem-de maýa goýumlary ýaly ugurlarda bar bolan gatnaşyklary ösdürmek üçin Mongoliýa bilen has ýakyn hyzmatdaşlyga taýýardygyny mälim etdi. Şeýle hem, ol möhüm mineral serişdeler, “ýaşyl” ösüş, sanly ykdysadyýet we beýleki geljegi uly ugurlarda hyzmatdaşlyk üçin täze ösüşe itergi bermek üçin mümkinçilik döretmäge taýýardygyny aýtdy.
Wan I üç günlük saparynyň dowamynda Mongoliýanyň premýer-ministri Nýam-Osorun Uçral bilen duşuşmagy we daşary işler ministri Batseseg Batmunhiýn bilen gepleşikler geçirmegi meýilleşdirýär.
Soňky ýyllarda Hytaý bilen Mongoliýanyň arasyndaky gatnaşyklar okgunly ösýär. Hytaý Mongoliýanyň iň iri söwda hyzmatdaşydyr. 2025-nji ýylda haryt dolanyşygy takmynan 18 milliard dollara deň boldy, 2026-njy ýyl üçin bolsa 20 milliard dollar möçberinde çaklama edilýär. Şeýle hem Mongoliýa Hytaýyň «Bir guşak, bir ýol» başlangyjy üçin Russiýa we Merkezi Aziýa barýan gury ýer ýollarynyň ugrunda ýerleşýän goňşy döwlet hökmünde uly ähmiýete eýedir.
Aňyrsy görünmeýär sähralar bilen bölünýän iki ýurt, diňe bir serhet bilen däl, eýsem umumy bähbitler bilen hem birleşdi. Mongoliýa Hytaýy ygtybarly goňşy hökmünde saýlap, öňünden çaklap boljak gatnaşyklara we özara hormata bil baglaýar. 20 milliard dollarlyk haryt dolanyşygy — bu diňe bir san däl. Bu serhet geçelgelerindäki müňlerçe ýük ulagy, bilelikdäki elektrik stansiýalary we hytaý dili öwrenilýän mekdeplerdir. Mongoliýanyň Prezidenti Taýwany Hytaýyň bir bölegi hökmünde ykrar edip, Hytaý Halk Respublikasynyň Daşary işler ministri bolsa Mongoliýanyň ösüş ýoluna hormat goýýandygyny tassyklan mahaly, şol “nusgalyk” goňşuçylyk nusgasy kemala gelýär. Bu ýerde her bir ädim bäsdeşlik däl-de, eýsem özara sazlaşykly ösüşdir .
