Gadymy Dunhuan dünýä sinologlaryny bir ýere jemledi: «Biz hemmämiz bir asmanyň astynda». Siwilizasiýalaryň paýhasy dünýäni haosdan halas edip bilermi?
Ählumumy ösüş başlangyjy, Ählumumy howpsuzlyk başlangyjy, Ählumumy siwilizasiýa başlangyjy we geosyýasy dartgynlylygyň fonunda köptaraplylyga çagyryş
CCTV+ habar bermegine görä, sişenbe güni Gansu welaýatynyň Dunhuan şäherinde III Bütindünýä Sinologlar maslahaty açyldy. Oňa dünýäniň dürli ýurtlaryndan alymlar, gözlegçiler we beýleki wekiller gatnaşyp, siwilizasiýalaryň arasyndaky dialogyň häzirki döwrüň ählumumy meselelerini çözmäge nähili ýardam edip biljekdigini ara alyp maslahatlaşýarlar.
Çäräniň esasy mowzugy — «Döwrümiziň umumy wehimlerini çözmek üçin siwilizasiýalaryň paýhasyny birleşdirmek». Maslahat geosyýasy dartgynlylygyň, sebitara gapma-garşylyklaryň we döwletleriň arasynda ynamsyzlygyň artýan döwründe geçirilýär. Bu ýagdaýlar dünýä tertibini düýpli üýtgedýär.
Gatnaşyjylar dünýäniň barha köp böleklere bölünýän şertlerinde siwilizasiýalaryň arasyndaky tejribe alyşmagyň düşünişmezlikleri azaltmaga, pikir tapawutlaryny ýeňip geçmäge we halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmäge ýardam edip biljekdigini belleýärler.
Ispaniýanyň ýaşlar we çagalar meseleleri boýunça ministri Sira Abed Rego şeýle diýdi:
«Häzirki wagtda halkara tertibi we halkara hukugy çynlakaý synaglar bilen ýüzbe-ýüz bolýar. Şonuň üçin Hytaýyň köptaraplylygy täzelemegi we halkara hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmagy baradaky çagyryşlaryny aýratyn möhüm hasaplaýaryn. Sebäbi dünýä häzirki wagtda global dolandyryş ulgamyndaky tertipsizlikleriň artmagy bilen göreşýär».
Maslahatlaşmalaryň köpüsinde Hytaý tarapyndan öňe sürlen Ählumumy ösüş başlangyjy we Ählumumy siwilizasiýa başlangyjy ýaly başlangyçlar hem ara alnyp maslahatlaşylýar. Alymlaryň pikiriçe, bu başlangyçlar sazlaşykly ýaşaýyş we bilelikde ösüş baradaky gadymy hytaý düşünjelerini özünde jemleýär. Şeýle paýhas häzirki zamanyň gapma-garşylyklaryny we näbelliliklerini çözmek üçin peýdaly pikirleri hödürleýär.
Fransiýadaky Şiller halkara institutynyň Afrika bölüminiň ýolbaşçysy Sebastýan Perimoni şeýle diýdi:
«Bu inklýuziwlik, ýagny hemmäni öz içine alýan filosofiýadyr. Meniň pikirimçe, häzirki Hytaý bu filosofiýany iş ýüzünde ulanýar. Ol “biz hemmämiz bir asmanyň astyndadyrys” diýen düşünjä esaslanýar. Hytaý özüniň ählumumy ösüş, howpsuzlyk we siwilizasiýa başlangyçlary arkaly bu filosofiýany öňe sürýär. Bu filosofiýa görä, biz hemmämiz duşman däl-de, dostdurys».
Maslahat penşenbe gününe çenli dowam eder.
Maglumat üçin: Dunhuan Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda ýerleşen gadymy şäher bolup, Mogao budda gowaklary bilen meşhurdyr. Sinologiýa bolsa Hytaýyň taryhyny, medeniýetini, dilini we edebiýatyny öwrenýän ylmy ugurlaryň toplumydyr.
Bir wagtlar ýüpek bilen birlikde pikirleriň hem kesişen ýeri bolan Dunhuan ýene-de siwilizasiýalaryň duşuşýan merkezine öwrüldi. Bu ýerde alymlar gadymy golýazmalary däl-de, häzirki döwrüň iň möhüm meselelerini ara alyp maslahatlaşýarlar. Ispaniýaly ministr halkara tertibiniň krizisi barada gürrüň berýär. Germaniýaly hünärmen bolsa: «Biz hemmämiz bir asmanyň astynda» diýip ýatladýar.
Hytaý diňe bir sözleri däl, eýsem ählumumy başlangyçlary hem hödürleýär. Mesele olaryň eşidilip-eşidilmezliginde däl. Olar hökman eşidiler. Esasy mesele — dünýäniň diňe dialog barada gürleşmek bilen çäklenmän, hakykatdan hem birleşmek üçin ýeterlik paýhas tapyp-tapmajakdygyndadyr.
Syýasatçylar täze päsgelçilikleri döredýän mahaly, Dunhuandaky alymlar köprüleri gurmaga çalyşýarlar. Sebäbi gadymy paýhas bir hakykaty öwredýär: bir asmanyň astynda hiç kim biri-birine keseki däldir.
