Hytaý, gyl ýaly inçe jaýryklary hem görüp bilýän emeli hemrany äleme uçurdy. «Týani-50» kosmosdan bentlere we ýollara gözegçilik eder.
300 kilogram agramy, 200 kilometre çenli skanirleme zolagy, ähli howa şertlerinde surata düşüriş ukyby we millimetre çenli takyklyk — iň iri taslamalaryň howpsuzlygy üçin.
“CCTV+”-iň habar bermegine görä, Hytaý ýörite energetika pudagy üçin niýetlenen ilkinji emeli hemrasyny uçurdy. Bu infrastrukturanyň gözegçiligi üçin kosmos tehnologiýalaryny ulanmakda möhüm ädimdir.
«Dýanszýan-1» ady bilen hem tanalýan «Týani-50» emeli hemrasy, «Liszýan-1 Y13» göteriji raketasyndaky bäş sany peýdaly ýüküň biridir. Uçuryş Hytaýyň demirgazyk-günbataryndaky Dunfen täjirçilik kosmos innowasiýalarynyň synag zolagyndan Pekin wagty bilen sagat 12:33-de amala aşyryldy.
«Dýanszýan-1» — energetika infrastrukturasy üçin niýetlenen Hytaýyň ilkinji uzakdan zondlama emeli hemrasydyr. Onuň agramy takmynan 300 kilograma deňdir. Ol tekiz fazaly antenna gözenekli kämilleşdirilen radiolokasiýa ulgamy bilen enjamlaşdyrylandyr. Skanirleme zolagy 200 kilometre ýetýär. Emeli hemra bulutlaryň içinden geçip bilýän, ähli howa şertlerinde we gije-gündizleýin gözegçilik etmek ukybyna eýedir.
Bu ýörite energetika pudagyna hyzmat etmek üçin niýetlenen ilkinji hytaý radiolokasiýa uzakdan zondlama emeli hemrasydyr. Ol bu pudakdaky iri taslamalaryň gurluşygyna gözegçilik geçirmek üçin giňden ulanylyp bilner.
«Dýanszýan-1» emeli hemrasynyň iň uly tehnologiki öňegidişligi — adaty optiki hemralardan tapawutlylykda — onuň deformasiýalary (şekil üýtgemelerini) ýokary takyklykda yzarlap bilmegidir. Ol ýer ýüzündäki deformasiýalary ýa-da jaýryklary millimetre çenli takyklykda hasaba alýar we yzarlaýar. Bu bolsa adamyň saçynyň bir tarynyň galyňlygy diýmekdir.
Orbita çykandan soň, bu emeli hemra gidroenergetika, suw hojalygy, ulag we täze energetika infrastrukturasy ýaly iri milli taslamalaryň howpsuzlygyny doly üpjün eder. Bilermenleriň aýtmagyna görä, ol giň gerimli ähtimal geologiki betbagtçylyklary öňünden anyklamaga we bu taslamalara öňüni alyş hyzmatlaryny etmek üçin takyk maglumatlary bermäge, şol bir wagtda giňişlik-wagt deformasiýalary barada uly göwrümli maglumatlar toplumyny toplamaga mümkinçilik berer.
«Dýanszýan-1» emeli hemra tehnologiýalarynyň ylmy barlagçysy we işläp düzüji inženeri Şan Şihan «Emeli hemranyň orbitasy Hytaýyň günbataryndaky gidroelektrostansiýalar, awtomobil ýollary we demir ýollary ýaly iri infrastruktura taslamalarynyň gurluşygyna hyzmat etmek üçin ýörite işlenip düzüldi. Ol her 90 minutdan Ýeriň daşyndan bir gezek aýlanýar we her gün sagat 11:00-da biziň günbatardaky iri taslamalarymyza yzygiderli gözegçilik edýär. Edil şol wagt biziň sintezirlenen aperturaly radarlarymyz has gowy aralaşmak we yzyna serpikdiriş ukybyna eýe bolýar» diýip, belledi.
Gyl ýaly inçe jaýrygy hem görüp bilýän emeli hemra. Ol bulutdan, ýagyşdan ýa-da garaňkylykdan gorkmaýar. Ol her gün sagat 11-de Hytaýyň gurluşyk meýdançalarynyň üstünden aýlanar we bentleriň durlugyna, ýollaryň jaýrylmazlygyna, daglaryň bolsa süýşmezligine gözegçilik eder. Kosmos howpsuzlygy — indi hyýal däl. Bu Ýer ýüzünde işleýän, orbitadaky tehnikadyr. Hytaý diňe bir ägirt uly taslamalary gurman, eýsem olary wagtyň we tebigatyň täsirinden goramagy hem öwrenýär. Muny bolsa millimetrden başlaýar. Sebäbi betbagtçylyk elmydama kiçijik zatdan başlanýar. Indi bolsa ol heniz ýüze çykmazdan ozal görler.
