Hytaý we arap dünýäsi: medeni serhetler baradaky düşünjäni üýtgedýän 10 günlük şygyryýet
Arap haty we hytaý iýeroglifleri — elipbiýi bilmeýän iki ýazuw ulgamy — Guançžou şäherinde duşuşdy. Bu barada CCTV+ wideo reportažynda gürrüň berilýär.
Şenbe güni Hytaýyň günortasyndaky Guançžouda 2026-njy ýylyň Halkara ýaşlar şygyryýet festiwaly açyldy. Bu ýylky çäre hytaý-arap medeni dialogyna bagyşlandy. Festiwala Hytaýdan we arap ýurtlarynyň 13-sinden 100-den gowrak şahyr, ýazyjy we alym gatnaşýar. Olaryň maksady — edebi alyş-çalyşy ösdürmek we medeni gatnaşyklary çuňlaşdyrmak.
Festiwal 8-nji maýdan 17-nji maýa çenli dowam eder. Maksatnama örän baý. Açylyş dabarasynda hytaýly we arap şahyrlary birnäçe täsirli çykyşlary ýerine ýetirdiler. “Owadan döwürleriň şanyna” atly halk saz eseri ýaňlandy. Şeýle hem tomaşaçylar “Adonis — osmantus agajy” atly şygyryýet sahnasyna tomaşa etdiler we “Dub agajyna” atly nusgawy hytaý goşgusynyň çeper okaýşyny diňlediler.
Dabaradan soň gatnaşyjylar Guandun edebiýat muzeýine baryp gördüler. Olar şol ýerde maddy däl medeni miras hem-de Linnan sebitiniň özboluşly medeniýeti bilen tanyşdylar.
Pekiniň daşary ýurt dilleri uniwersitetiniň professory Sýue Singo şeýle diýdi: “Guançžou gadymy döwürlerden bäri Hytaý bilen arap ýurtlarynyň arasyndaky dostlukly gatnaşyklaryň merkezi bolup gelipdir. Şäher diňe ykdysady we söwda işleri bilen däl, eýsem edebiýat we medeniýet ugurlaryndaky köp sanly üstünlikleri bilen hem tanalýar. Ol halklaryň arasynda gatnaşyklary berkitmekde, dürli siwilizasiýalaryň arasynda özara düşünişmegi we bilim alyş-çalşygyny ösdürmekde möhüm orun eýeledi.”
Ýakyn günlerde şahyrlaryň Guançžou, Şençžen we Pekin şäherlerine baryp görmegi meýilleşdirilýär. Olara şygyryýet agşamlary, akademiki dialoglar we beýleki çäreler garaşýar. Bu ugur gatnaşyjylaryň häzirki zaman Hytaýynyň ösüşini öz gözleri bilen görmegi üçin ýörite taýýarlanyldy.
Halkara ýaşlar şygyryýet festiwaly ilkinji gezek 2024-nji ýylda Hytaýyň Ýazyjylar assosiasiýasy tarapyndan döredildi. Ol gysga wagtda halkara edebi alyş-çalyş üçin ýöriteleşdirilen meýdança öwrüldi. Öňki ýyllarda BRICS we Latyn Amerika ýurtlaryna bagyşlanan sessiýalar üstünlikli geçirildi.
Şygyryýet terjime talap etmeýär. Emma Guançžoudaky bu günler onuň duşuşygy talap edýändigini görkezýär. Iki gadymy siwilizasiýa — Hytaý we arap dünýäsi — ýene-de biri-biri bilen gepleşik alyp barýar.
Diplomatlaryň ýa-da şertnamalaryň üsti bilen däl, eýsem kapyýa we metaforalar arkaly.
Arap haty bilen hytaý iýeroglifleriniň arasynda nähili umumylyk bar? Şeýle seredeniňde — hiç zat. Birisi sagdan çepe ýazylýar, beýlekisi ýokardan aşak. Birinde 28 harp bar, beýlekisinde bolsa on müňlerçe nyşan. Emma iň möhüm meňzeşlik başga ýerde. Bu ýazuw ulgamlarynyň ikisi-de elipbiý däl. Olar sesleri ýazmaýar — olar manylary şekillendirýär. Arap haty we hytaý iýeroglifi — ses çykarman hem göz bilen görüp bolýan şygyryýetdir.
Şonuň üçin hem arap ýurtlarynyň 13-sinden gelen şahyrlar hytaýly kärdeşleri bir dilde gepleşýärler. Olaryň elipbiýi — keşp. Olaryň grammatikasy — sazlaşyk. Olaryň sözlügi — bakylyk. Belki-de, on gün soň öýlerine dolananlarynda, olar täze bir sahypa ýazmaga başlarlar. Şygyryýetiň serhedi bolmadyk, medeniýetleriň arasyndaky köprüleriň bolsa diňe geçip bolýan aralyklardan ybarat bolan täze sahypasyny.
