130 müň otly, 520 milliard dollar: Hytaý-Ýewropa demir ýolunyň ösüşiniň aňrysynda näme dur?
Aýda bir otlydan günde alty otla çenli, egin-eşikden elektromobillere çenli, çykdajylaryň 40 göterim azalmagy.
Bu barada “CCTV+” reportažynda giňişleýin durup geçeris.
Hytaýyň döwlet demir ýollary toparynyň maglumatlaryna görä, Hytaý bilen Ýewropanyň arasyndaky ýük otlulary umumylykda 130 müň gatnawy amala aşyrdy we jemi bahasy 520 milliard ABŞ dollaryndan geçýän ýükleri daşady.
130 müňünji gatnaw şenbe güni Hytaýyň merkezindäki Henan welaýatynyň paýtagty Çžençžoudan Germaniýanyň Gamburg şäherine ugradylan ýük otlusy bilen bellenildi. Monitoryň aşagyna goýulýan enjamlary, laminat we mebel ýaly jemi bahasy takmynan 19 million ýuana (takmynan 2,8 million ABŞ dollaryna) deň bolan harytlar ýüklenen otly Putýan bekedinden ugrady. Ol Lançžou-Lýanýungan we Lançžou-Sinszýan demir ýollary arkaly günbatara tarap hereket eder, Alataýdan geçip Hytaýyň çäginden çykar we takmynan 16 günden soň Gamburga barmagyna garaşylýar. Bu şol bir wagtyň özünde şu ýyl Çžençžoudan ugran 333-nji Hytaý-Ýewropa ýük otlusydyr.
Hytaýyň demir ýol toparynyň Çžençžou lokomotiw deposynyň maşinisti Gu Fenşou «Bu ugur täze işläp başlan wagtynda biziň günde bary-ýogy sekiz sany ätiýaçlyk maşinistimiz bardy we aýda diňe bir otly ugradýardyk. Häzir bolsa biz günde alty sany otlyny ýola salýarys. Bu gatnawa artýan isleglerini kanagatlandyrmak üçin biz 16 sany manýowr maşinistini berdik» diýip, gürrüň berdi.
Ýük daşamalarynyň göwrüminiň artmagyna garamazdan, bu ugruň Hytaýyň içindäki we onuň çäginden daşardaky ulag çykdajylary, ulanyşa başlanan döwri bilen deňeşdirilende 40 göterimden gowrak azaldy. Häzirki wagtda otlular harytlaryň 53 sany dürli kategoriýasyny daşaýarlar, bular önümleriň 50 müňden gowrak görnüşini öz içine alýar.
Hytaýdan daşary ýurtlara amala aşyrylýan ýük daşamalary döwrebaplaşdyryldy: egin-eşik, aýakgap we ownuk harytlar ýaly gymmaty pes önümleriň ýerine, indi gymmaty ýokary bolan harytlar — elektromobiller, maşynlar we enjamlar, elektronika daşalýar. Yza gaýdyş ugurlarda bolsa Hytaýyň bazaryna Ýewropanyň agaç materiallary, sellýuloza, ýöriteleşdirilen oba hojalyk önümleri we gündelik sarp edilýän harytlar getirilýär.
Çžençžoudaky “China-Europe Railway Express” atly import harytlarynyň supermarketlerinde Ýewropa harytlarynyň 3000-den gowrak görnüşi: fransuz şeraby, belgiýa şokolady, nemes gap-gaçlary hödürlenilýär. Dükanlaryň biriniň dolandyryjysy Ruan In “Ýakynda biz kosmetika, hojalyk himiýasy, içgiler we azyk önümleri ýaly meşhur kategoriýalar boýunça assortimentimizi 200-den gowrak täze haryt bilen täzeledik. Nemes piwosy, fransuz kosmetikasy we britan hojalyk himiýasy gündelik sarp edilýän harytlara öwrüldi” — diýip belledi.
Ýük daşamalarynyň ösüşiniň aňrysynda has ýakyn söwda gatnaşyklary we ýükleriň ygtybarly goragy durýar. Hytaýyň döwlet demir ýollary toparynyň logistika bölüminiň ýolbaşçysy Wan Ýanbo şeýle düşündirýär: «Biz tutuş ugur boýunça ýüklere gözegçilik etmäge we howpsuzlyk düzgünleriniň bozulmalary barada habar almaga mümkinçilik berýän elektron möhürleri taýýarladyk hem-de ornaşdyrdyk. Şeýle hem biz temperaturasy kadalaşdyrylýan sowadyjy konteýnerleri, 40 futlyk konteýnerler üçin big-begleri we awtomobil konteýnerlerini ulanýarys. Bu biziň ýörite ýükleri daşamak ukybymyzy ýokarlandyrdy we haryt görnüşlerini giňeltdi».
Şu günki günde Hytaý-Ýewropa demir ýol ekspresiniň hyzmatlary Hytaýyň 129 şäherinde ýola goýuldy. Bu ugur Ýewropanyň 26 döwletindäki 235 şäheri we Aziýanyň 11 ýurdundaky 100-den gowrak şäheri — diýmek, bütin Ýewraziýa yklymyny diýen ýaly öz içine alýar.
«Ösüşiň aňrysynda näme dur?» diýen soragyň jogaby diňe bir sanlarda däl. Onuň aňrysynda has akylly bolan logistika, has çylşyrymly bolan haryt görnüşleri we has çuňlaşan hyzmatdaşlyk dur. Demir ýol indi kartadaky nokatlary birleşdirýän ýönekeý bir ýol däl. Ol aralygy ölçemegiň formulasyny üýtgetdi: ýoldaky wagt — 16 gün, emma ösüşdäki tapawut — ýyllara barabardyr.
